دانش آی آر
نقش احساس و حس و حال در موسيقي ايراني - [محسن غلا‌مي]
تعداد بازدید : 359

موضوع مهمی كه اغلب هنرمندان و اساتید موسیقی كاملا‌ به آن واقف هستند، نقش احساس در یك نوازنده و یا آهنگساز هنگام ابداع یك اثر هنری است كه اگر نیك بنگریم نمی‌توان این مهم را انكار و تأثیرات آن را در خلق یك ملودی نادیده گرفت. موسیقی ایرانی و به طور كل موسیقی مشرق زمین تا حدود زیادی مبتنی بر ویژگی بداهه‌گری است كه تاثیرات مثبت و یا گاه منفی خود را همیشه بر جای می‌گذارد.

یعنی اینكه هنرمند در یك لحظه با توجه به شرایط زمانی و مكانی و حس خود در ایجاد یك ملودی تصمیم می‌گیرد كه در نتیجه اثر ابداع شده تا حدود زیادی از احساسات درونی خالق اثر حكایت می‌نماید. از این لحاظ می‌توان به تفكرات سازی و... آن هنرمند نیز آشنا شد. این اصل مهم در موسیقی ایرانی نسبت به كشورهای دیگر از نمود بیشتری برخوردار است، به طوری كه بداهه نوازی را اغلب موسیقیدانان ما به طرز بالا‌یی درك می‌كنند و به عنوان مثال آثاری كه از قدیمیان و بزرگان ما به جای مانده بیشتر به صورت بداهه و با توجه به شرایط زمانی و مكانی خاص خود به وجود آمده‌اند. به همین علت اكثر آثاری كه از مدت زمان قبل تا به حال به جا مانده و هنوز هم ماندگاری خود را حفظ كرده‌اند، از این ویژگی مهم بهره‌مند بوده و احساس و حس خالق آن كاملا‌ً از آن آشكار است. اما در این میان به یك نكته مهم باید اشاره داشت كه این اصل مهم در موسیقی ما دارای نواقصی نیز می‌باشد كه نمی‌توان از آنها به سادگی عبور كرد و آن این است كه حالت‌ها و طرز اجرای دقیق آنها را نمی‌توان به طور دقیق، عیناً به خط نت منتقل كرد. یعنی اگر بتوان تا حدودی بعضی از قسمت‌ها را به طور دقیق و یا ‌اندكی دقیق هم نوشت این نوشته‌ها نمی‌تواند بیانگر تمامی ظرایف و حالت‌های آن ملودی باشد. علت این امر نیز همان‌طور كه در بالا‌ توضیح داده شد، می‌تواند این باشد كه كه خلق ملودی در موسیقی ایرانی را باید از طریق شنیدن آن درك كرد، تا بشود به تمامی تكنیك‌ها و... آن دست پیدا كرد. در غیر این صورت هر هنرمندی با توجه به توان هنری و احساس درونی خود می‌تواند، به‌ اندیشه‌های مد نظر خود دست یابد، زیرا خط نت از به تصویر كشیدن تمامی ویژگی‌های یك ملودی و ... آن عاجز است. بنابراین با توجه به نظرات اكثر اساتید و هنرمندان این مرز و بوم خط نت تنها وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف بزرگتر است و نت تنها یك راه كوچك هر چند بسیار مثبت را به یك نوازنده نشان می‌دهد. پس با توجه به كاستی‌هایی كه در خط نوشتاری وجود دارد، در قبل نیز به آن‌ها اشاره شد، نوازندگان نباید فقط به كتاب‌ها اكتفا كنند و وقت خود را صرفاً برای یاد گرفتن آن نوشت‌ها هدر دهند. بلكه باید از آنها برای یادآوری استفاده شود و صرفاً جنبه تكرار آن را در نظر بگیرند. اینكه بسیاری در این برهه از زمان بیایند و بگویند كه این و یا آن نحوه نگارش نت غلط است، اجرای اصل آن با این چیزی كه نوشته شده زیاد و یا ‌اندك و یا ... فرق دارد، كمی درست به نظر نمی‌رسد. اگر مواردی كه در بالا‌ به آن اشاره شد، را در نظر بگیریم و ‌اندكی منطقی فكر نماییم و به طبع سختی‌هایی كه نویسنده آن آثار متحمل می‌شود را هم به حساب بیاوریم، به راحتی می‌توان متوجه این اصل شد كه این موضوع در موسیقی ما به عنوان یك كمبود (تكنیكی یا ساختاری یا ...) به حساب می‌آید و در همه سازها به طور یكسان است.

تاریخ درج : 1386/6/28
منبع خبر :
نام : شهر :