صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
سامانه جمع آوری خودکار تجهیزات IT
افرنگ نیوز مجله زندگی
ماشین ایرانی
elham_fitnees_cool
فروشگاه رایکا
فروشگاه رایکا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
A.C.D/ چالش هاي حسابرسي صورت هاي مالي تلفيقي
تعداد بازدید : 1313
 
 
روند رو به گسترش تهيه صورتهاي مالي تلفيقي در کشورما در سالهاي اخير پديده‌اي نسبتاً نو تلقي مي‌شود. هر چند اين امر خود محل چالشهاي متعددي در ادبيات حسابداري و نيز فرايند اجرا ست اما متن حاضر بر آن نيست که از اين ديدگاه به موضوع بنگرد. بلکه مي‌کوشد به توصيف چالشهاي حسابرسي و چگونگي اعمال روشهاي کارامدي بپردازد که در چارچوب استانداردهاي حسابرسي لا‌زم¬الاجرا در کشور بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد. اين امر در گسترش خود با موانعي نيز روبروست. اميد آن است که با مطالعه اين مقاله برخي از زواياي حرفه¬اي موضوع مطرح شود. اميدواريم ساير پژوهشگران نيز با مشارکت فعال در ارتقاي کيفي موضوع و در نهايت به بهره¬مندي جامعه حرفه¬اي بيفزايند.
 تغييرات استاندارد حسابداري«صورتهاي مالي تلفيقي و حسابداري سرمايه¬گذاري در واحد‌هاي تجاري فرعي» و گسترده‌تر شدن دامنه شمول ارائه صورتهاي مالي تلفيقي از يک طرف و از سوي ديگر، محدودتر شدن موارد مستثني از تلفيق در استانداردهاي جديد و همچنين تمايل بيشتر واحدهاي تجاري به توسعه فعاليتها به شکل گسترش از بيرون در سالهاي اخير، باعث افزايش تعداد واحد‌هاي اقتصادي مشمول ارائه ‌صورتهاي مالي تلفيقي بويژه در مورد شرکتهاي پذيرفته شده (يا متقاضي پذيرش) در بورس اوراق بهادار شده است. واين امر لزوم توجه بيشتر به بخش 60 استانداردهاي حسابرسي را ايجاب مي‌کند وشايد لا‌زم باشد مطالعه براي تدوين استاندارد جديد در مورد حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي در دستور کار قرار گيرد.
 حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي و چگونگي استفاده حسابرسان از خدمات حسابرسي يکديگر از جمله مواردي است که در جامعه حرفه¬اي حسابداري و حسابرسي ايران داراي راهکار مشخص و مناسبي نيست. به نظر مي‌رسد در اين ميان، گروههاي صاحبان سرمايه، مجامع حرفه¬اي و قانونگذاران وحسابرسان هر سه با مشکلا‌ت جدي رو به رو هستند و در زمان حسابرسي شرکتهاي گروه به وسيله چند حسابرس مستقل، روابط بين آنان به آشکارا تعريف نشده است وحتي در مواردي نيز مقرراتي متناقض يا تقريباً غير عملي وجود دارد.
 با توجه به بند 6 بخش 60 استاندارد‌هاي حسابرسي، حسابرسي که مي‌خواهد نسبت به صورتهاي مالي تلفيقي گروه اظهارنظر کند «بايد کفايت ميزان مشارکت خود را ارزيابي کند» و اين جمله موجب برداشتهاي متفاوتي دربين حسابرسان و مجامع عمومي ‌شرکتها و حتي مجامع حرفه¬اي شده است.
 اين موضوع در سازمان حسابرسي، نخست چنين تفسير شده که حسابرس اصلي بايد حسابرسي بخش عمده‌اي‌ (بيش از 50درصد جمع داراييها و درامد عملياتي) از صورتهاي مالي تلفيقي را خود انجام داده باشد، که تفسيري بدون ابهام است. اما چون با برداشتهاي ديگران از اين امر، متفاوت است، در عمل مشکلا‌تي را به وجود آورده است.
 بنابر تفسيرجامعه حسابداران رسمي ايران«حسابرس يا حسابرساني مي‌توانند درباره صورتهاي مالي تلفيقي گزارش ارائه کنند که سهم حسابرسي آنان از گروه (شرکت اصلي و شرکتهاي فرعي) به ‌اندازه‌اي باشد که قضاوت و ارائه نظرشان را نسبت به کليت صورتهاي مالي تلفيقي، امکانپذير سازد». که به اين ترتيب، ابهام موجود در اين بند استاندارد همچنان بر جا مانده است.
 از سوي ديگر، بخش عمده‌اي از واحدهاي اقتصادي که نيازمند خدمات حسابرسان مستقل هستند، مجموعه‌هاي اقتصادي بسيار بزرگ (بيشتر تحت مديريت يا متعلق به دولت)‌مي باشند، در حالي که بخش عمده‌اي از موسسه‌هاي حسابرسي در ايران در اندازه‌هاي بزرگ نيستند  که با تعداد شريکان وکارکنان حرفه¬اي درخور ملا‌حظه اي فعاليت کنند تا طبق ضوابط مندرج در آيين¬رفتار حرفه¬اي، در پذيرش کارهاي بزرگ محدوديت نداشته باشند.
 حال با توجه به موارد پيشگفته، اين پرسش مطرح مي‌شود که راه برون رفت از مسئله چيست؟ کدام تفسير به کارگرفته شود. بويژه زماني که يکي از طرفهاي حسابرسي ‌(حسابرس اصلي يا حسابرس ديگر) ‌سازمان حسابرسي است؟ و آيا بيشتر حسابرسان حرفه¬اي به علت تشکيل نشدن موسسات بزرگ بايد از امکان ارائه خدمات حسابرسي به اين بخش بزرگ محروم شوند؟
 
الزامات بخش 60 استانداردهاي حسابرسي
تعريفها
حسابرس اصلي: حسابرس مسئول ارائه گزارش نسبت به صورتهاي مالي يک واحد مورد رسيدگي که صورتهاي مالي آن حاوي گزارشهاي مالي يک يا چند جزء آن واحد است و گزارشهاي مالي اين اجزا به وسيله حسابرس ‌(حسابرسان) ديگر رسيدگي مي‌شود.
حسابرس ديگر: شخصي غير از حسابرس اصلي که مسئوليت ارائه گزارش نسبت به گزارشهاي مالي جزء يا اجزايي از واحد مورد رسيدگي را به عهده دارد که جزئي از صورتهاي مالي واحد مورد رسيدگي حسابرس اصلي است.
 جزء يا اجزاي واحد مورد رسيدگي: يعني شرکتهاي فرعي، وابسته، قسمت، شعبه، مشارکت مدني يا هرگونه واحد اقتصادي که گزارشهاي مالي آن، جزئي از صورتهاي مالي مورد رسيدگي حسابرس اصلي باشد.
 طبق بخش 60  استانداردهاي حسابرسي، در مواردي حسابرس اصلي در اجراي وظيفه گزارشگري خود نسبت به صورتهاي مالي واحد مورد رسيدگي، ‌از خدمات حسابرس ديگري استفاده مي کند که مسئوليت ارائه گزارش نسبت به گزارشهاي مالي جزء يا اجزايي از واحد مورد رسيدگي را به عهده دارد که جزئي از صورتهاي مالي واحد مورد رسيدگي حسابرس اصلي است، بايد آثار اين گونه خدمات را بر حسابرسي صورتهاي مالي واحد مورد رسيدگي، تعيين کند(بند 2) و در هنگام پذيرش کار، بايد کفايت ميزان مشارکت خود را ارزيابي کند تا مشخص شود که آيا مي‌تواند به عنوان حسابرس اصلي ايفاي وظيفه کند يا خير (بند 6) و هنگام برنامه¬ريزي استفاده از خدمات حسابرس ديگر، بايد صلا‌حيت حرفه¬اي حسابرس ديگر را براي انجام ماموريت مورد نظر، ارزيابي کند (بند 7).
 همچنين ‌حسابرس اصلي براي تشخيص کفايت نتايج کار حسابرس ديگر از لحاظ مقاصد حسابرسي خود بايد روشهاي مناسبي را اجرا کند تا شواهد کافي و قابل قبولي به دست آورد (بند 8). او بايد يافته‌هاي با اهميت حسابرس ديگر را ارزيابي کند (بند 12).
 و ‌حسابرس ديگر با آگاهي از چگونگي استفاده حسابرس اصلي از نتيجه کار او بايد با حسابرس اصلي همکاري کند (بند 15).
 حسابرس (اصلي) در مواردي که از خدمات حسابرس ديگر استفاده مي‌کند، بايد گزارش خود را تنها با مسئوليت خويش و بدون اشاره به کار انجام شده به وسيله حسابرسان ديگر، صادر نمايد(بند 18). به بيان ديگر، حسابرس در گزارش حسابرسي خود نمي‌تواند به کار انجام شده توسط حسابرسان ديگر اشاره کند. زيرا در صورت اشاره به کار حسابرسان ديگر ممکن است اين برداشت نادرست در ذهن استفاده کننده ايجاد شود که حسابرس مسئوليت آن بخش را از خود منفک کرده و با اين اشاره در واقع مسئوليت آن بخش را نپذيرفته است.
 چنانچه حسابرس اصلي به اين نتيجه برسد که نمي‌تواند از کار حسابرس ديگر استفاده کند و نيز نتوانسته است روشهاي اضافي را به حد کفايت نسبت به گزارشهاي مالي اجزاي واحد مورد رسيدگي اجرا کند، بايد به دليل وجود محدوديت در دامنه رسيدگي، نظر مشروط يا عدم اظهار نظر ارائه کند (بند 15).
 
 چالشهاي گزارشگري با رعايت بخش 60 استاندارد‌هاي حسابرسي
حسابرس اصلي نسبت به تمام ارقام و اطلا‌عات صورتهاي مالي مورد رسيدگي (براي مثال، صورتهاي مالي تلفيقي گروه) مسئول است و تقسيم کار حسابرسي يک صورت مالي بين چند حسابرس، مسئوليت آنان را تفکيک نمي‌کند و در نهايت، حسابرس اصلي است که مسئوليت صورتهاي مالي مورد رسيدگي را به عهده دارد و حسابرس اصلي نمي‌تواند مسئوليت خود را با درج بند توضيحي در گزارش کاهش دهد و مجاز به چنين کاري نيست.
 براي نمونه درج بند توضيحي به شرح زير قبل از بند اظهار نظر ويا بعد از آن در گزارش حسابرس اصلي صحيح نيست:
«صورتهاي مالي شرکت اصلي و شرکتهاي فرعي آن توسط حسابرسان مستقل ديگري مورد حسابرسي قرار گرفته و گزارش حسابرسي آنها صادر و ارائه شده و گزارش اين موسسه صرفاً مربوط به صورتهاي مالي تلفيقي گروه.... است.»
اولا‌ً، از مفاد بند مزبور بر مي‌آيد که حسابرس اصلي ميزان مشارکت کافي در حسابرسي اجزاي صورتهاي مالي تلفيقي نداشته است، لذا بايد از پذيرش کار خودداري مي‌کرد، يا روشهاي اضافي لازم را درمورد اجزاي صورتهاي مالي واحد مورد رسيدگي به کار مي‌برد.
ثانياً، حسابرس اصلي بايد تنها با مسئوليت خود و بدون اشاره به کار انجام شده به وسيله حسابرسان ديگر گزارش حسابرسي را صادر مي‌کرد و اشاره به اين‌که صورتهاي مالي شرکت اصلي و شرکتهاي فرعي به وسيله حسابرسان مستقل ديگر مورد حسابرسي قرار گرفته، برخلاف استانداردهاي حسابرسي است.
 همچنين با توجه به موارد پيشگفته، درج بند توضيحي به شکل زير در گزارش حسابرسي بر خلا‌ف استانداردهاي حسابرسي است:
«رسيدگيهاي حسابرسان مستقل شرکتهاي «الف» و «ب» طبق استانداردهاي حسابرسي در مورد برخي از سرفصلها کفايت لا‌زم را نداشته و حسابرس مستقل شرکت«ج» نيز پرونده حسابرسي خود را جهت بررسي در اختيار اين موسسه قرار نداده است. تعيين تاثير تعديلهاي احتمالي مورد نياز برصورتهاي مالي تلفيقي گروه منوط به رفع محدوديت ياد شده است».
دلا‌يل تطابق نداشتن بند توضيحي با مفاد استاندارد حسابرسي به شرح زير است:
اولاً‌، در مورد شرکتهاي «الف» و «ب»، حسابرس بايد در مورد سرفصلهاي مزبور، خود روشهاي اضافي را به حد کفايت اجرا و بر اساس يافته‌هاي خود و بدون اشاره به کار حسابرسان ديگر گزارش حسابرسي را منتشر مي‌کرد.
ثانياً، درمورد شرکت «ج» نيز بايد، خود روشهاي لا‌زم را به حد کفايت اجرا و بر اساس يافته‌هاي خود و بدون اشاره به کار حسابرسان ديگر گزارش حسابرسي رامنتشر مي‌کرد .
ثالثاً، حسابرس شرکت« ج» نيز بايد با حسابرس اصلي همکاري مي‌کرد و نتايج يافته¬هاي خود، صورت خلا‌صه روشهاي حسابرسي اجرا شده و کاربرگهاي حسابرسي مورد درخواست حسابرس اصلي را در اختيار وي قرار مي‌داد.
 
موارد درخور توجه درباره نحوه اجراي حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي
 حسابرس اصلي جهت ارزيابي کفايت ميزان مشارکت خود، ‌بايد اهميت آن بخش از صورتهاي مالي را که خود حسابرسي مي‌کند مورد توجه قراردهد و در خصوص آن بخش از اجزاي صورتهاي مالي که به وسيله حسابرس ديگر حسابرسي مي‌شود، ماهيت فعاليت، خطر وجود تحريفي با اهميت و روشهاي اضافي لا‌زم را در نظر داشته باشد.
 حسابرس در شرايطي مي‌تواند به عنوان حسابرس اصلي کار حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي را بپذيرد که درحد کفايت در حسابرسي اجزاي صورتهاي مالي ياد شده مشارکت داشته باشد و چنانچه آن بخش از صورتهاي مالي که حسابرس اصلي در حسابرسي آن مشارکت داشته، کافي نباشد، ‌حسابرس لا‌زم است اين موضوع را به اطلا‌ع صاحبکار برساند و از پذيرش و يا ادامه  کار خودداري نمايد.
بنابراين، شرط پذيرش کار حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي شرکتهاي گروه به وسيله حسابرس اصلي، ‌انجام حسابرسي بخش عمده‌اي از صورتهاي مالي شرکتهاي عضو گروه است که اين موضوع در سازمان حسابرسي با رعايت معيار پيشگفته اجرا مي‌شود.
اقدامات حسابرس اصلي براي حسابرسي صورتهاي مالي با همکاري حسابرسان ديگر
عمده اقدامات حسابرس اصلي براي حسابرسي صورتهاي مالي که اجزايي از آن به وسيله حسابرسان ديگر حسابرسي مي‌شود به شرح زير است:
1. ارزيابي صلاحيت حرفه‌اي حسابرس ديگر- عضويت حسابرس ديگر درمجامع حرفه‌اي و موسسه‌هاي حسابرسي‌ که حسابرس ديگر عضو آن بوده است.
2. تشخيص کفايت نتايج کار حسابرس ديگر.
3. ارزيابي يافته‌هاي با اهميت حسابرس ديگر.
4. صدور گزارش تنها با مسئوليت خود و بدون اشاره به کار انجام شده به وسيله حسابرسان ديگر.
 در شرايطي که بنا به درخواست حسابرس اصلي ازحسابرسان ديگر، شواهد مربوط به روشهاي حسابرسي انجام شده به وسيله حسابرس ديگر در اختيار حسابرس اصلي قرار نگيرد، حسابرس اصلي نمي‌تواند موضوع را با اشاره به اجزاي حسابرسي شده به وسيله حسابرس ديگر که شواهد حسابرسي انجام شده مربوط دردسترس او قرار نگرفته است، به عنوان محدوديت در رسيدگي درگزارش خود درج کند، بلکه بايد خود روشهاي حسابرسي لا‌زم را در مورد واحد فرعي اجرا کند و براساس يافته‌هاي خود گزارش حسابرسي را منتشر نمايد.
چنانچه حسابرس اصلي به اين نتيجه برسد که نتايج کار حسابرس ديگر از کفايت لا‌زم برخوردار نيست، بايد خود روشهاي اضافي مورد لزوم را به حد کفايت اجرا کرده و براساس نتايج يافته‌هاي خود و تنها با مسئوليت خويش و بدون اشاره به کار انجام شده توسط حسابرس ديگر، گزارش حسابرسي را صادر کند.
حسابرس اصلي نبايد کافي نبودن رسيدگيهاي حسابرس ديگر را درگزارش حسابرسي خود به عنوان بند توضيحي درج کند. چرا که اشاره به کار حسابرسان ديگر در گزارش حسابرسي، نوعي تفکيک مسئوليت تلقي مي‌شود که اين امر موضوع پذيرفته¬شده‌اي نيست.
 به طورکلي حسابرس اصلي مجاز به اشاره به نام حسابرسان ديگر و کار انجام شده به وسيله آنان در گزارش حسابرسي نيست. حتي اگر طبق قوانين و مقررات يا الزامات خاصي ناگزير به اين موضوع باشد بايد درگزارش خود تصريح کند که اشاره به نام حسابرس ديگر به قصدکاهش مسئوليت خود وي نيست و مسئوليت کامل اظهارنظر درخصوص صورتهاي مالي را خود به عهده دارد.
 حسابرس اصلي همچنين بايد يافته¬هاي حسابرسان ديگر (بندهاي توضيحي گزارشهاي حسابرسي صادر شده به وسيله حسابرسان ديگر) را ارزيابي کند و ممکن است در مورد آنها با حسابرس ديگر و مديريت آن اجزا مذاکره کند و حتي ممکن است آزمونهاي تکميلي را نسبت به مدارک يا گزارشهاي مالي آن اجزا ضروري تشخيص دهد که در اين مورد حسابرسان ديگر و مديريت واحدهاي فرعي بايد همکاري لازم را با حسابرس اصلي انجام دهند.
 حسابرس ديگر در مواردي که نتوانسته است طبق خواسته حسابرس اصلي عمل کند بايد توجه حسابرس اصلي را به آن موارد جلب نمايد و حسابرس اصلي نيز بايد مواردي را که به نظر وي اثر با اهميتي برکار حسابرس ديگر دارد به اطلاع او برساند.
نحوه برخورد حسابرس اصلي با اطلاعات شرکتهاي وابسته که به روش ارزش ويژه در صورتهاي مالي تلفيقي گروه منعکس شده مشابه با نحوه عمل در مورد شرکتهاي فرعي است. درباره اين اطلاعات نيز حسابرس اصلي بايد با توجه به اهميت اطلاعات شرکتهاي وابسته نسبت به صورتهاي مالي تلفيقي، ميزان مشارکت خود، صلاحيت حرفه‌اي، کفايت نتايج کار و يافته‌هاي با‌اهميت حسابرس شرکتهاي وابسته را ارزيابي کند و گزارش حسابرسي را تنها با مسئوليت خويش و بدون اشاره به کار انجام شده توسط حسابرسان شرکتهاي وابسته صادر کند و حسابرسان شرکتهاي وابسته نيز بايد همکاري لا‌زم را با حسابرس اصلي داشته باشند.
موارد در خور توجه مجامع عمومي‌شرکتهاي اصلي
مطالبي که بايد مجامع عمومي ‌شرکتهاي اصلي به آن توجه داشته باشند به شرح زير است:
1. انتخاب حسابرس شرکتهاي اصلي و شرکتهاي فرعي و وابسته به نحوي که امکان مشارکت حسابرس اصلي در حسابرسي بخش عمده‌اي از صورتهاي مالي تلفيقي گروه فراهم شود.
2. انتخاب حسابرسان شرکتهاي اصلي و فرعي از ميان حسابرسان عضو مجامع حرفه¬اي معتبر و موسسه¬هاي حسابرسي داراي حسابرسان حرفه‌اي و با تجربه.
3. در شرايطي که شرکت اصلي خود شرکت فرعي واحد تجاري ديگري است، ايجاد هماهنگي لا‌زم با واحد تجاري نهايي گروه در مورد انتخاب حسابرسان واحدهاي فرعي راهگشاست.
4. ارائه مشخصات حسابرس اصلي به حسابرسان ديگر و تاکيد بر لزوم همکاري آنها با حسابرس اصلي. مناسبتر است اين موضوع در قراردادهاي حسابرسان ديگر به عنوان يکي از تعهدات آنان درج شود.
5. ارائه مشخصات تمام شرکتهاي فرعي و وابسته شامل نام، نوع فعاليت، مشخصات حسابرس، مبلغ فروش (درامد عملياتي) و جمع داراييها و گزارش حسابرسي سال گذشته آنها به حسابرس اصلي به منظور بهبود شناخت وي.
6. معرفي حسابرس اصلي به شرکتهاي فرعي و وابسته و صدور مجوز ارائه اطلا‌عات به حسابرس اصلي (در صورت همکاري نکردن حسابرس ديگر با حسابرس اصلي و درخواست حسابرس اصلي) .
لازم است مجامع عمومي ‌شرکتهاي اصلي در هنگام انتخاب حسابرسان خود و شرکتهاي فرعي و وابسته به اين موضوع توجه داشته باشند که حسابرسان را به طريقي انتخاب کنند که‌اندازه مشارکت حسابرس اصلي درحسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي گروه به‌اندازه کافي باشد. توجه نکردن به اين موضوع ممکن است هزينه‌هاي حسابرسي مضاعف و صرف زمان اضافي انجام حسابرسي و تاخير در انتشار گزارش حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي را در پي داشته باشد. چرا که به ‌رغم حسابرسي انجام شده به وسيله حسابرس ديگر، حسابرس اصلي ملزم است در حسابرسي بخش عمده‌اي از صورتهاي مالي تلفيقي مشارکت داشته باشد، تا بتواند کارحسابرسي را بپذيرد و گزارش حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي را صادر کند؛ از اينرو ممکن است اين ضرورت پيش آيد که بخش حسابرسي شده به وسيله حسابرس، از نو به وسيله حسابرس اصلي، حسابرسي شود.
مطالب در خور توجه حسابرسان اصلي در فرايند همکاري با ساير حسابرسان
مطالبي که حسابرس اصلي براي ارتقاي کيفي کار خود بايد به آن توجه داشته باشد چنين است:
1. در هنگام پذيرش کار به عنوان حسابرس اصلي.
1-1. ارزيابي از ماهيت گروه و چگونگي نقش حسابرسان ديگر،
1-2. اهميت آن بخش از صورتهاي مالي که به وسيله حسابرس اصلي حسابرسي مي‌شود،
1-3. شناخت از نوع فعاليت اجزاي واحد مورد رسيدگي،
1-4. خطر وجود تحريف با اهميت در صورتهاي مالي اجزايي که به وسيله حسابرس يا حسابرسان ديگر حسابرسي مي‌شود،
1-5. ميزان روشهاي اضافي لا‌زم جهت اجزاي حسابرسي شده به وسيله حسابرس يا حسابرسان ديگر.
2. بررسي استقلا‌ل حسابرس يا حسابرسان ديگر از واحد مورد رسيدگي و اجزاي آن و ضرورت دريافت تاييديه‌اي از آنان در مورد رعايت اين الزام.
3. اطلاع به حسابرس يا حسابرسان ديگر در خصوص استفاده‌اي که از نتايج کار و گزارش آنان خواهد شد و همچنين ترتيبات لازم براي هماهنگ کردن اقدامات آنان در مرحله برنامه¬ريزي اوليه حسابرسي و آگاه کردنشان از مواردي که نيازمند توجه خاص است ونيز روشهاي لا‌زم براي تشخيص معاملا‌ت درون‌گروهي که ممکن است نياز به افشا داشته باشد و همچنين زمانبندي تکميل عمليات حسابرسي.
4. مستندکردن مشخصات اجزايي از واحد مورد رسيدگي که به وسيله حسابرسان ديگر حسابرسي شده، ميزان اهميت گزارشهاي مالي آنها در مقايسه با کليت صورتهاي مالي تلفيقي گروه، نام حسابرسان ديگر، تصميمگيريهاي مربوط به کم‌اهميت بودن هر يک از اجزا و روشهاي حسابرسي اجرا شده  و نتايج به دست آمده.
5. توجه به اين موضوع که حسابرس اصلي بايد گزارش خود را تنها با مسئوليت خويش و بدون اشاره به کار انجام شده توسط حسابرسان ديگر، منتشر کند.
6. چگونگي و ترتيب استفاده از خدمات ساير حسابرسان و ضرورت درج اين موضوع در قرارداد حسابرسي.
7. چنانچه حسابرس اصلي به اين نتيجه برسد که نمي‌تواند از کار حسابرس ديگر استفاده کند بايد خود (حسابرس اصلي) روشهاي اضافي را به حد کفايت نسبت به گزارشهاي مالي اجزاي واحد مورد رسيدگي اجرا کند.
8. توجه به اين موضوع که در گزارش حسابرس اصلي اشاره به کار انجام شده به وسيله حسابرسان ديگر يا اشاره به اينکه حسابرسان ديگر روشهاي حسابرسي لا‌زم را در حد کفايت انجام نداده‌اند به دليل اينکه به نوعي تقسيم مسئوليت را در ذهن استفاده‌کننده پديد مي‌آورد صحيح نيست.
 موضوعهاي در خور توجه حسابرسان ديگر در زمان همکاري با حسابرس اصلي
 موضوعهايي که بايد حسابرسان ديگر به آن توجه داشته باشند به اين شرح است:
1. حسابرس ديگر با آگاهي از چگونگي استفاده حسابرس اصلي از نتيجه کار او بايد با حسابرس اصلي همکاري کند.
2. در صورت درخواست حسابرس اصلي موارد زير به وي ارائه شود.
الف- توجه به اين موضوع که ارائه تاييديه اي درباره رعايت آيين رفتار حرفه¬اي بويژه لزوم استقلا‌ل.
ب- ارائه صورتخلا‌صه روشهاي حسابرسي اجرا شده.
ج- ارائه کاربرگهاي حسابرسي مورد درخواست.
3. در تنظيم برنامه‌هاي حسابرسي موضوعهاي مورد نظر حسابرس اصلي از جمله موارد مستلزم توجه خاص، تشخيص معاملا‌ت درون‌گروهي که ممکن است نياز به افشا داشته باشد و زمانبندي تکميل عمليات حسابرسي در نظر گرفته شود.
 
خلا‌صه نکات مهم استاندارد حسابرسي بين¬المللي600 با عنوان «حسابرسي صورتهاي مالي واحدهاي تجاري عضو گروه»
به منظور آشنايي با رويکرد استانداردهاي حسابرسي بين¬المللي بخشهايي از استاندارد حسابرسي بين¬المللي 600 که مرتبط با موضوع است ذکر مي‌شود.
 در اين استاندارد جزئيات بيشتري در باره چگونگي حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي ذکر شده و تغييراتي نيز نسبت به پيشنويس قبلي آن در نظر گرفته شده است.
حذف تفاوت ميان مسئوليت کامل و تقسيم مسئوليت
‌اين استاندارد تفاوتي ميان مسئوليت کامل حسابرسي و تقسيم مسئوليت با حسابرسان ديگر قايل نشده است. بااين استدلا‌ل که حسابرس گروه شرکتها مسئول اظهارنظر درباره صورتهاي مالي شرکتهاي عضو گروه است و بايد تعيين کند که از چه روشهاي حسابرسي براي صورتهاي مالي تلفيقي استفاده شود. همچنين وي بايد رويکرد حسابرسي مربوط به اطلا‌عات مالي اجزاي گروه شرکتها ( شامل شرکتهاي تابعه، شرکتهاي فرعي و مشارکتها) توسط خود و ساير حسابرسان را مشخص کند. حسابرس گروه شرکتها بايد با توجه به گزارش ساير حسابرسان، گزارش حسابرسي خود را، در صورت لزوم تعديل کند.
 طبق استاندارد بين¬المللي ياد شده، حسابرس گروه مسئول اداره، سرپرستي و نظارت، و اجراي عمليات حسابرسي گروه طبق استاندارد‌هاي حرفه¬اي و قوانين ومقررات لازم¬الاجرا است. او همچنين مسئول مناسب بودن گزارش حسابرسي صادر شده است. در نتيجه در گزارش حسابرسي که روي صورتهاي مالي گروه صادر مي‌شود، نبايد به حسابرسي اجزا (کار‌حسابرس ديگر) ‌اشاره شود، مگر آنکه قوانين و مقررات اشاره به آن را الزامي ‌کرده باشد، که در اين صورت گزارش حسابرس بايد نشان دهد که اين اشاره، کاهش مسئوليت حسابرس در رابطه اظهار نظر نسبت به صورتهاي مالي گروه نيست.
‌حذف تمايز بين حسابرسان وابسته و غيروابسته
‌در اين استاندارد، واژه حسابرس گروه به حسابرسي اطلاق مي‌شود که گزارش حسابرسي مربوط به صورتهاي مالي گروه را امضا مي‌کند. حسابرس وابسته حسابرسي است که تحت نظر حسابرس گروه فعاليت مي‌کند و از طريق سازوکار نظارتي مشترک، خط مشي‌ها و رويه‌هاي حسابرسي آن تحت تاثير حسابرس گروه قرار مي‌گيرد و يک يا چند شرکت عضو گروه را حسابرسي مي‌کند. حسابرس غيروابسته، به کسي اطلاق مي¬شود که به غير از دسته اول و دوم باشد و يکي يا بيشتر از شرکتهاي عضو گروه را حسابرسي کند. تمايز ميان حسابرسان وابسته و غير وابسته به ماهيت، زمان و ميزان روشهايي بستگي دارد که حسابرسان گروه در ارتباط با کار حسابرسي به کار مي‌گيرند، اين هيئت تصديق کرد که ساختار موسسات حسابرسي با يکديگر متفاوت است و امکان تمايز به صورتي يکنواخت ميان حسابرسان وابسته و غيروابسته در تمام شرايط وجود ندارد. براين اساس تفاوت ميان حسابرسان وابسته و غيروابسته حذف شده است .
 همچنين در اين پيشنويس آمده است که براي ارزيابي حسابرسي گروه از گزارش ساير حسابرسان، بايد مشخص شود که آيا بررسي موضوعهاي مهم مربوط به گزارش حسابرسان ديگر و نيز شواهد حسابرسان ديگر (در مورد اجزاي مربوط به گروه شرکتها) لازم است يا خير. اگر حسابرس گروه نتيجه بگيرد که نتايج کار ساير حسابرسان براي انجام حسابرسي گروه کافي نيست، حسابرس گروه بايد روشهاي اضافي را تعيين کند که يا خود اقدام به انجام آنها مي‌نمايد و يا تعيين مي‌کند که آيا مي‌توان آنها را به ساير حسابرسان واگذارکرد يا خير.
 براين اساس حسابرس گروه بايد مشخص سازد که اجزاي با اهميت انفرادي شرکتهاي گروه کدامند. اين موضوع برحسب درصدي از داراييها،‌بدهيها،‌جريانهاي نقدي و سود مشخص مي‌شود و به ماهيت و شرايط گروه بستگي دارد. در اين صورت به منظور تسهيل مي‌توان اجزاي گروه شرکتها را به گونه¬اي با يکديگر ترکيب کرد (که در برگيرنده اجزاي بي اهميت باشد) واجزاي با اهميت انفرادي را به طور جداگانه حسابرسي کرد.
کسب آگاهي از کار ساير حسابرسان
 براين اساس به علت اينکه حسابرس گروه در پاره‌اي مواقع امکان دسترسي به شواهد حسابرسي ساير حسابرسان را ندارد، برطبق اين استاندارد، وي بايد از اين مسئله آگاهي يابد (و تاييديه کتبي بگيرد) که ساير حسابرسان به اطلا‌عات ضروري مربوط به حسابرسي دسترسي داشته‌اند. بنابراين حسابرس گروه بايد موارد زير را در نظر بگيرد:
الف-‌ صلاحيت حرفه¬اي ساير حسابرسان،
‌ب- مطابقت با الزامات اخلا‌قي مربوط به حسابرس گروه، مخصوصا «استقلا‌ل و شايستگي حرفه¬اي»،
ج- سيستمهاي کنترل کيفي حسابرسان ديگر براساس استاندارد مربوط،
د- اينکه حسابرس ديگر دسترسي به شواهد لا‌زم حسابرسي را براي حسابرس گروه فراهم مي‌آورد.
 
نتيجه¬گيري
‌حسابرسان مستقل در زمان انتخاب به عنوان حسابرس اصلي يا حسابرس ديگر شرکتهاي عضو گروه، بايد به موارد مندرج دربخش 60 استاندارد‌هاي حسابرسي توجه بيشتري داشته و به منظور پرهيز از دو باره کاري، همکاري لا‌زم را با يکديگر انجام دهند.
به نظر مي رسد معيار پذيرش کار مندرج دربخش 60 استانداردهاي حسابرسي، براي حسابرسان مبهم است وشايد لا‌زم باشد کميته تدوين استاندارد‌هاي حسابرسي با ارائه پيوستهاي توضيحي و يا تدوين استاندارد جديد در خصوص حسابرسي صورتهاي مالي تلفيقي شرايط به کارگيري يکنواخت استاندارد را ايجاد کند.
حسابرس اصلي در هنگام پذيرش کار، بايد ميزان کفايت مشارکت خود را ارزيابي کند و پس از پذيرش کار، روشهاي اضافي لا‌زم را در خصوص گزارشهاي مالي اجزا را در نظر بگيرد و با حسابرسان ديگر مذاکره کند و مواردي را که اثر با اهميتي بر کار حسابرس ديگر دارد، نظير لزوم استقلال حسابرس ديگر و استفاده‌اي که از نتايج کار و گزارش حسابرس ديگر خواهد شد و ساير موارد را با او در ميان گذارد. به طور کلي، حسابرسان مستقل بايد در تمام زمينه‌هاي مورد بحث بخش 60 استانداردهاي حسابرسي با يکديگر همکاري داشته باشند .
مجامع عمومي‌شرکتها به جهت جلوگيري از پرداخت هزينه‌هاي اضافي وتاخير در صدور گزارش حسابرسي در هنگام انتخاب حسابرسان، به الزامات بخش 60 استانداردهاي حسابرسي توجه داشته باشند.
 به نظر مي‌رسد برخي از مشکلات ياد شده،‌ناشي از نبود موسسه‌هاي حسابرسي بزرگ در ايران است. يکي از راهکار‌هاي رفع بخشي از اين موانع، تشکيل موسسه‌هاي حسابرسي بزرگ يا ادغام موسسه‌هاي کوچک فعلي در يکديگر است. ولي اين ابهام در ذهن پديد مي‌آيد که آيا متوليان امور، اقدام جدي در مورد اجراي سياستهاي تشويقي براي تشکيل موسسه‌هاي بزرگ انجام داده‌اند؟ در اين مورد تنها وضع مقررات دستوري کفايت نمي‌کند، بلکه بايد تمهيدات مناسبتري از جمله تشويقهاي مناسب، اعطاي تسهيلات مالي دراز مدت با سود تضمين شده ارفاقي، اعطاي تسهيلات خاص در مورد محل کار ونظاير آن در نظر گرفته شود.

اين مطلب توسط آقاي حمزه آشتياني (مدير وبلاگ ترازنامه http://rashtiani2.blogfa.com) ارسال گرديده است.

 
نویسنده: مرتضي اسدي- مدير حسابرسي، مدرس دانشگاه
مترجم :
منبع :
تاریخ :
مطالب مرتبط
 
 A.C.D/ حسابداري پيمانکاري و مراحل و شرايط انعقاد قرارداد با پيمانکاران
 A.A.B/ شناسايي نارسايي هاي سيستم هزينه يابي محصولات صنعت فولاد ايران
 A.A.B/ ارايه مدل تعيين ميزان مخارج سرمايه اي در شركت هاي پذيرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از اطلاعات حسابداري
 A.C.D/ عامل هاي هوشمند در تجارت الکترونيک
 A.A.B/ عوامل محيطي موثر بر توسعه حسابداري در ايران
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد