صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
سامانه جمع آوری خودکار تجهیزات IT
افرنگ نیوز مجله زندگی
ماشین ایرانی
elham_fitnees_cool
فروشگاه رایکا
فروشگاه رایکا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
A.A.C/ چگونگي شكل گيري شبكه هاي بهداشت و درمان كشور
تعداد بازدید : 979
 
 

 

با پيروزي انقلا‌ب اسلا‌مي‌ضرورت تجديد نظر در ساختار كلي كشور به‌گونه اي كه زمينه ايجاد تحول اساسي در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و نيز توسعه و تعميم آموزش عالي و رشد و تربيت نيروي‌انساني متخصص را فراهم آورد، احساس شد. (بندهاي 3، 4، 12 و 13 از اصل 3 قانون اساسي.)
در اين راستا و بر اساس سياست‌هاي دولت مبني بر ضرورت توسعه آموزش پزشكي و تربيت نيروي انساني كافي در زمينه پزشكي و پيراپزشكي و استفاده بهتر از تمام ظرفيت‌هاي درماني كشور براي تربيت كادر مورد نياز و تعميم و توسعه بهداشت به‌عنوان يك اصل كه پيشگيري مقدم بر درمان است، آموزش پزشكي از وزارت علوم جدا و با انحلا‌ل وزارت بهداري و بهزيستي وقت در تاريخ 9/7/1364 و به‌موجب قانون مصوب مجلس شوراي اسلا‌مي‌وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به‌منظور رسيدن به اهداف پيش‌گفته و ساير وظايف و مسؤوليت‌هاي مندرج در قانون مزبور تشكيل شد.
نخستين تشكيلا‌ت وزارتخانه مزبور در سال 1367 توسط سازمان امور اداري و استخدامي‌كشور (سابق) تاييد و ابلا‌غ شد كه در آن زمان داراي 24 سازمان منطقه اي بهداشت و درمان در سطح استان‌ها و 30 دانشگاه و دانشكده علوم پزشكي در سطح كشور و 6 سازمان وابسته بود. همچنين نمودار آن در اواسط سال 1370 مورد تجديد نظر قرار گرفت كه متعاقب آن تشكيلا‌ت مربوط نيز ابلا‌غ شد.
در اجراي مصوبه شماره 7447/دش مورخ 14/12/1372 شواري‌عالي اداري مبني بر ادغام دانشگاه‌ها و دانشكده‌هاي علوم پزشكي و سازمان‌هاي منطقه اي بهداشت و درمان در يكديگر، دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني تشكيل شد و تشكيلا‌ت حوزه ستادي وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكي و دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني مورد تجديد نظر قرار گرفت و اصلا‌حاتي به شرح زير در آن انجام شد:
1 تشكيلا‌ت حوزه ستادي با تقليل تعداد معاونت‌ها از 9 به 6 معاونت و حذف حدود 700 پست سازماني با رقمي حدود 2400 پست سازماني مورد تجديد نظر قرار گرفت كه بعدها تعداد معاونت‌ها به 7 شاخه معاونت افزايش يافت.
2 تشكيلا‌ت دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني مستقر در استان‌ها در سه تيپ و به ترتيب در قالب 6، 5 و 4 معاونت مورد تجديد نظر قرار گرفت كه ملا‌ك عمل گروه بندي يادشده، به‌طور عمده وجهه‌ي آموزشي دانشگاه‌ها شامل تعداد دانشجويان شاغل به تحصيل، ‌سطوح و مقاطع تحصيلي و تعداد رشته‌هاي تحصيلي، تعداد دانشكده‌ها و آموزشكده‌هاي تحت پوشش و ...، بوده است. از محل حذف 20درصد از پست‌هاي حوزه ستادي و 30درصد از پست‌هاي خدماتي و پشتيباني (در اجراي مصوبه 7447/دش مورخ 14/12/1372، شوراي‌عالي اداري) در مجموع 29000 پست در بانك پست ذخيره شد كه به تدريج‌طي سال‌هاي 1372 تا 1385 و در راستاي طرح توسعه نسبت به ايجاد و راه‌اندازي مراكز بهداشتي و درماني، خانه‌ها و پايگاه‌هاي بهداشتي و بيمارستان‌هاي جديدالتأسيس اقدام شده است.
3 در سال 1376 و در راستاي سياست‌هاي كلي دولت در برنامه دوم توسعه مبني بر واگذاري بخشي از وظايف قابل واگذاري به بخش خصوصي در حوزه وزارت پستي با عنوان قايم مقام وزير ‌ به‌منظور رسيدن به اهداف يادشده، تشكيل شد.
4 در سال‌هاي 1379 و 1382 با هدف كوچك سازي تشكيلا‌ت دولت و واگذاري وظايف اجرايي به واحدهاي استاني و تبديل ستاد وزارتخانه به ستاد برنامه ريزي، نظارت وا رزشيابي، تشكيلا‌ت حوزه ستادي با كاهش بيش از 30درصد از واحدهاي مديريت (معاونت، اداره كل و دفاتر) و ادغام معاونت درمان و بهداشت در يكديگر و ايجاد معاونت سلا‌مت پس از تاييد سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور (سابق) ابلا‌غ شد.
5 با روي كار آمدن دولت نهم و سياست‌هاي كلي برنامه چهارم توسعه و اصل 49 قانون يادشده ناظر بر اداره امور دانشگاه‌ها توسط هيات امناء، بار ديگر بحث تجديد نظر در تشكيلا‌ت ستادي وزارت بهداشت مطرح و آخرين نمودار سازماني آن در مرداد ماه 1386 در قالب 5 معاونت و 2معاون امور مجلس و دانشجويي و 39 واحد مديريتي بررسي و ابلا‌غ شد.
6 در حال حاضر تعداد 42 دانشگاه و دانشكده علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني در سراسر كشور امر برنامه ريزي، نظارت و اجراي آموزش بهداشت ودرمان را عهده دار هستند كه از اين تعداد 32 دانشگاه در مراكز استان‌هاي كشور و 10 دانشگاه يا دانشكده در سطح شهرستان‌ها اين وظيفه را بر عهده دارند و علا‌وه بر آن 321 شبكه و مركز بهداشت شهرستان نيز كار برنامه‌ريزي و نظارت بر فعاليت واحدهاي صف را عهده دار هستند.
7 وظايف اجرايي وزارتخانه مزبور در بخش بهداشت و درمان سرپايي در قالب خانه‌هاي بهداشت، پايگاه‌هاي بهداشت، مراكز بهداشتي و درماني شهري و روستايي، انجام مي‌گيرد.
يادآوري مي‌شود كه طرح جامع شبكه‌هاي بهداشت و درمان در سطح كشور به تأسي از ضوابط و استانداردهاي ارايه شده از سوي سازمان بهداشت جهاني طراحي شده و علا‌وه بر آن اصول زير در سازماندهي آنها رعايت شده است:
1 دسترسي جغرافيايي، اقتصادي و فرهنگي همه مردم به مراقبت‌هاي اوليه بهداشتي.
2 مقبوليت ارايه خدمات از ديدگاه مردم با توجه به ويژگي‌هاي فرهنگي و اجتماعي و محلي هر منطقه.
3 جامعيت خدمات (بهداشت مادر و كودك، بهداشت محيط و حرفه اي، مبارزه با بيماري‌ها، تنظيم خانواده و ... .)
4 در نظر گرفتن مشاركت بيشتر مردم در زنجيره ارايه خدمات بهداشتي و درماني.
5 ارايه خدمات با محوريت سلا‌مت انسان و نقش آن در توسعه فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي.
ساز و كار طراحي تشكيلا‌ت متناسب براي انجام وظايف ياد شده به‌شرح زير است:
خانه‌هاي بهداشت
- به ازاي هر 1000 تا 2500 نفر جمعيت روستايي (بر حسب پراكندگي روستاها، موقعيت جغرافيايي مناطق و ...) يك خانه بهداشت با دو بهورز (يك بهورز زن و يك بهورز مرد) در روستاها ايجاد شده است كه در برخي از موارد بهورز زن با توجه به تعداد كودكان و زنان در سنين بارداري تحت پوشش و ... تا دو و در بعضي مواقع‌ 3 نفر قابل افزايش هستند. عمده وظايف خانه‌هاي بهداشت به‌شرح زير است:
- واكسيناسيون كودكان.
- تنظيم خانواده و بهداشت مادر و كودك.
- بهداشت محيط، آب و فاضلا‌ب.
- درمان بيماري‌هاي جزيي و سرپايي نظير سرماخوردگي، تب، اسهال و استفراغ و ارجاع بيمار به مراكز بهداشتي و درماني روستايي.
در حال حاضر در سطح كشور تعداد 17283 خانه بهداشت ايجاد شده است و مشغول فعاليت هستند.
مراكز بهداشتي و درماني روستايي
مراكز بهداشتي و درماني روستايي كه از تجمع 4 تا 5 خانه بهداشت و با تحت پوشش گرفتن جمعيتي معادل 7500 تا 10000 نفر جمعيت تشكيل شده است، داراي تشكيلا‌تي بين 11 تا 13 رديف پست در زمينه بهداشت خانواده، مبارزه با بيماري‌ها، بهداشت محيط، آزمايشگاه، دارويي، پذيرش و خدمات درماني است. وظايف عمده اين مراكز عبارت است از:
واكسيناسيون تمام كودكان تحت پوشش از طريق خانه بهداشت ضميمه يا عوامل پيش بيني شده در مركز.
تنظيم خانواده و بهداشت مادر و كودك.
تنظيم آمار حياتي در محدوده فعاليت.
درمان سرپايي بيماران و ارجاع بيماراني كه نياز به بستري شدن دارند به نزديك‌ترين بيمارستان محل.
بهداشت محيط و آب و فاضلا‌ب.
بهداشت دهان و دندان.
مبارزه با بيماري‌هاي واگير و اپيدمي‌نظير مالا‌ريا در مناطق مالا‌ريا خيز و ...
در حال حاضر در سطح كشور تعداد 2396 مركز درماني روستايي در مناطق روستايي فعاليت دارندكه تعدادي از آنها داراي بخش زايمان بوده و پست‌هاي مناسب براي اين امر (3 نفر ماما به‌صورت شبانه روزي) علا‌وه بر موارد يادشده در آنها پيش بيني شده است.
مراكز يادشده علا‌وه بر وظايف قبلي خدماتي به‌شرح زير ارايه مي‌دهند:
- انجام زايمان و مراقبت از مادر و نوزاد تا 6 ساعت پس از آن.
- ارجاع مادر و نوزاددر معرض خطر به واحدهاي تخصصي توسط آمبولا‌نس مستقر در واحد.
- ارايه مراقبت‌هاي بارداري (حداقل يك بار‌در هر ماه.)
- معاينه زناني كه در منزل زايمان كرده‌اند در 10 روز اول بعد از زايمان.
- ارايه خدمات تنظيم خانواده.
- آموزش مادران باردار، بهورزان و ماماهاي روستايي.
در حال حاضر 402 مركز بهداشتي درماني با تسهيلا‌ت زايماني در مناطق روستايي كشور فعاليت دارند.
مراكز بهداشتي و درماني شهري
اين مراكز در سطح شهرستان‌هاي كشور و به ازاي هر 10 تا 15000 نفر جمعيت شهري با تعداد حداقل 18 و حداكثر 25 پست سازماني و به‌منظور انجام فعاليت‌هاي ذكر شده در مراكز روستايي و علا‌وه بر آن در زمينه دندان‌پزشكي و راديولوژي انجام وظيفه مي‌كنند. وظيفه اين مراكز همانند مراكز روستايي است با اين تفاوت كه در اين مراكز به‌علت عدم وجود خانه‌هاي بهداشت تمام وظايف خانه‌هاي بهداشت و مراكز روستايي توسط مراكز شهري صورت مي‌گيرد. در حال حاضر 2200 مركز بهداشتي درماني شهري در كشور فعاليت دارد.
پايگاه‌هاي بهداشتي
پايگاه‌هاي بهداشتي در سال 1369 با هدف جلب مشاركت مردم در تصميم گيري، برنامه ريزي و استفاده از همكاري آنان در ارايه مراقبت‌هاي بهداشتي و فعال كردن خدمات بهداشتي در مناطق شهري (به‌ويژه حاشيه شهرهاي بزرگ) جايگزين مراكز بهداشتي و درماني شهري و شهري روستايي شده‌اند و تاكنون موفق به جلب مشاركت تعداد زيادي از بانوان در سطح كشور به‌عنوان رابط بهداشت و تحت پوشش قرار دادن تعداد زيادي خانوار شده‌اند. در حال حاضر حدود 2396 پايگاه بهداشت در سطح كشور تشكيل شده است.
مراكز بهداشت شهرستان
به‌منظور نظارت بر انجام وظايف مراكز بهداشتي و درماني اعم از شهري و روستايي، پايگاه‌هاي بهداشت و خانه‌هاي بهداشت در سطح هر شهرستان، مركز بهداشت شهرستان كه داراي اختيارات اداري و مالي بوده، تشكيل شده است اين مراكز با توجه به گستردگي شهرستان داراي تشكيلا‌ت متفاوتي بوده و بين 50 تا 90 پست سازماني را شامل مي‌شوند و در زير مجموعه مركز بهداشت شهرستان عوامل لا‌زم در زمينه تخصصي به‌صورت پست‌هاي كارشناسي در زمينه‌هاي مختلف فعاليت پيش بيني شده است. در كنار تشكيلا‌ت مراكز بهداشت شهرستان‌ها، آموزشگاه‌هايي با عنوان مركز آموزش بهورزي كه كار تربيت نيروي انساني بهورز براي خانه‌هاي بهداشت را به‌عهده دارد با تعداد 10 پست سازماني پيش بيني شده است.
بهورزان كه از ميان افراد بومي‌و با مدرك تحصيلي سيكل انتخاب مي‌شدند و در حال حاضر به ديپلم ارتقا يافته است، پس از گذراندن دوره آموزشي، كار درخانه‌هاي بهداشت مربوط را آغاز كنند و مكلف به خدمت در مناطق تعيين شده هستند در هر مركز بهداشت شهرستان عواملي به‌منظور نظارت بر آموزش طرح گسترش شبكه‌ها نيز پيش بيني شده است.
مراكز بهداشت شهرستان گرچه داراي اختيارات اداري و مالي هستند و اعتبارات خود را به‌طور مستقيم‌از ستاد دانشگاه دريافت مي‌كنند اما از نظر كلي زير نظر شبكه بهداشت ود رمان شهرستان قرار دارند ضمن آنكه رييس مركز بهداشت شهرستان معاون بهداشتي شبكه نيز هست.
مديريت شبكه بهداشت و درمان
به‌منظور سرپرستي و هماهنگي امور مراكز بهداشت شهرستان، بيمارستان‌ها و داروخانه‌هاي موجود در سطح كشور و اورژانس، تشكيلا‌تي با عنوان مديريت شبكه بهداشت و درمان در سطح شهرستان‌هاي كشور ايجاد شده است.
مركز بهداشت استان
مركز بهداشت استان كه به‌موجب تبصره 4 ماده 2 قانون تشكيلا‌ت و وظايف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تحت نظر دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني استان مسؤول برنامه ريزي، نظارت و ارزيابي برنامه‌هاي بهداشتي و اجراي برنامه‌هاي نمونه در سطح استان در چارچوب سياست‌ها و خط مشي‌هاي وزارتخانه است، داراي اختيارات اداري و مالي و خدمات پشتيباني بوده و در مركز هر استان تشكيل مي‌شود و رييس مركز سمت معاون امور بهداشتي دانشگاه را عهده دار است. در حال حاضر، در سطح كشور در 30 استان كشور 32 مركز بهداشت استان وجود دارد كه كار هماهنگي مراكز بهداشت شهرستان‌هاي مركز استان و 320 مركز بهداشت شهرستان‌هاي استان را به عهده دارند.
‌*‌ معاون دفتر امور سلا‌مت

 
نویسنده:
مترجم :
منبع : هفته نامه برنامه - شماره 244، آذر 1386
تاریخ : آذر 1386
مطالب مرتبط
 
 مصرف مرتب مقدار کمي آسپيرين از خطر سرطان مي کاهد
 10 واقعيت شگفت‌انگيز درمورد بدن انسان
 A.A.B/ تحليل و سنجش درجه تمركز و پراكنش شاخص هاي بهداشتي – درماني شهر اصفهان
 A.A.B/ ميزان آگاهي بهداشتي مربيان بهداشت مراكز آموزش استثنايي
 A.A.B/ بيماري هاي هپاتيت - شناخت راه هاي انتقال و پيشگيري از آن
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد