صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
سامانه جمع آوری خودکار تجهیزات IT
افرنگ نیوز مجله زندگی
ماشین ایرانی
elham_fitnees_cool
فروشگاه رایکا
فروشگاه رایکا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
A.A.C/ سالمندي پويا، فرآيندي براي بهبود كيفيت زندگي
تعداد بازدید : 985
 
 


اشاره: انسان در فرآيند رشد خود مراحل مختلفي را طي مي‌كند كه از نوزادي تا پيري و در نهايت مرگ را در بر مي‌گيرد. اين فرآيند را نمي‌توان حذف يا قطع كرد به عبارت ديگر، هيچ كس نمي‌تواند مانع پير شدن افراد شود اما با برنامه‌ريزي مناسب مي‌توان آن را به تأخير انداخت يا پيري با نشاط و سالم داشت.
سالمندي جمعيت يكي از موضوع‌هايي است كه در جوامع پيشرفته و توسعهيافته وجود دارد. اين مسأله با توجه به كنترل مواليد در كشورهاي در حال توسعه در آينده تبديل به يك مسأله اجتماعي خواهد شد. در اين نوشتار به رشد جمعيت سالمندان، برخورد با پديده سالمندي و سالمندي پويا پرداخته‌ايم.

به چه كسي سالمند گفته مي‌شود؟
براساس تعاريف ارايه شده، سالمند به فردي گفته مي‌شود كه 60 سال سن كامل خود را تمام كرده باشد اما سؤال اينجاست كه آيا اين امر مي‌تواند مبناي درستي براي سالمندي باشد؟ برخي بر اين عقيده‌اند كه سن تقويمي نمي‌تواند مبناي مناسبي براي تغييراتي كه همراه با سالمندي رخ مي‌دهد، محسوب شود و حتي اجراي سياست‌هاي اجتماعي وسيع را (با توجه به سن تقويمي) براي سلا‌مت افراد سالمند نوعي تبعيض مي‌دانند. در ايران نيز در حال حاضر براساس آيين نامه اجرايي جزء 5 بند «الف» ماده 192 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور كه براساس آن تشكيل شوراي ملي سالمندان پيش‌بيني شده، مبناي سالمندي مانند بسياري از كشورهاي ديگر سن 60 سال در نظر گرفته شده است. همچنين در بند «ط» ماده 97 برنامه چهارم توسعه بر تداوم اجراي طرح ساماندهي و توانبخشي سالمندان با پوشش حداقل 25 درصد جمعيت هدف، تأكيد شده است.
آمارها چه مي‌گويند؟
در يك نگاه كلي به آمارها، مي‌توان گفت كه جمعيت جهان به سمت پير شدن مي رود به گونه‌اي كه تعداد افراد سالمند بين سال‌هاي 1970 تا 2025 به حدود 694 ميليون نفر مي‌رسد يا رشدي 223 درصدي خواهد داشت. به عبارت ديگر، در سال 2025 جمعيتي حدود 2/1 ميليارد نفر بيش از 60 سال سن دارند و در جهان زندگي مي‌كنند، همچنين پيش‌بيني‌ها نشان مي‌دهد كه 2 ميليارد سالمند در سال 2050 در كشورهاي مختلف جهان زندگي خواهند كرد. اين در حالي است كه آمارها حاكي از آن است كه بين سال‌هاي 2000 تا 2050 جمعيت كودكان جهان با حدود يك سوم كاهش از 30 درصد به 21 درصد خواهد رسيد. در ايران نيز روند جمعيت به طرف سالمندي است به گونه‌اي كه در فاصله سال‌هاي 1375 تا 1404 جمعيت سالمندي از 67/6 درصد كل جمعيت به حدود 11 درصد افزايش مي‌يابد. در همين زمان همچنين شاخص ميزان باروري نيز نشان از كاهش مواليد در كشور دارد. به گونه‌اي كه ميزان باروري كل از 5/2 درصد در سال 1375 به 7/1 درصد در سال 1404 كاهش خواهد يافت.
افزايش جمعيت سالمندي مي‌تواند يك موفقيت بزرگ براي حوزه بهداشتي و درماني باشد كه با كنترل مواليد، كاهش مرگ و مير و دسترسي مردم به خدمات بهداشتي و درماني صورت گرفته است.
اما بايد اعتراف كرد كه اگر به تناسب اين شرايط تغييرات اساسي ديگري در حوزه سياستگذاري و برنامه‌ريزي‌هاي مختلف از جمله اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و ... صورت نگيرد، اين افزايش جمعيت مي‌تواند براي هر كشوري تهديد محسوب شود و بحران‌هايي را ايجاد كند، به خصوص اگر در يك جامعه ساختار خانواده از گسترده به هسته‌اي تغيير يابد به گونه‌اي كه پيران جايي در منزل فرزندان خود نداشته باشند و نظام تأمين اجتماعي نيز فاقد كارآيي مناسب در اين زمينه باشد.
رويكردهاي اساسي در برخورد با پديده سالمندي
امروزه در دنيا براي اتخاذ رويكرد مناسب با پديده سالمندي به مسأله «سالمندي پويا» توجه ويژه‌اي مي‌شود. سالمندي پويا فرآيند بهينه سازي فرصت‌ها براي سلا‌متي، مشاركت و امنيت به منظور افزايش كيفيت در زندگي افرادي است كه به سمت سالمندي مي روند. اين مفهوم به افراد فرصت مي‌دهد تا به توانايي‌هاي بالقوه خود پي ببرند و بتوانند سلا‌مت جسمي و رواني داشته باشند و در جامعه مطابق با خواسته‌ها و قابليت‌هاي خود مشاركت كنند. در واقع سالمندان از نظر اين مفهوم مي‌توانند براي ديگران (اعضاي خانواده و جامعه) مفيد واقع شوند و آنها را ياري دهند.
سالمندي پويا در پي آن است كه مردم طول عمر بالا‌يي داشته باشند (متوسط عمرشان افزايش يابد)، از زندگي خود
سالمندي پويا در پي آن است كه مردم طول عمر بالا‌يي داشته باشند (متوسط عمرشان افزايش يابد)، از زندگي خود لذت ببرند و از سلا‌مت جسم و روان برخوردار باشند. در عينحال كه در سالمندي پويا هدف ايجاد ارتباط بين نسلي بوده اما استقلا‌ل سالمندان هميشه مد نظر قرار گرفته است.
سالمندي پويا مي‌خواهد اين مسأله را تبيين كند كه همه انسان‌ها داراي قابليت‌هايي هستند كه چنانچه جامعه قدر آن را بداند مي‌توانند در مسير توسعه، گام‌هاي اساسي بردارند و با بالا‌ رفتن سن (بيش از 60 سال) كارآيي و توانايي انسان‌ها از بين نخواهد رفت. شايد بتوان اين برداشت را نيز از مفهوم سالمندي پويا دريافت كرد كه نمي‌توان براي انسان‌ها تاريخ مصرف تعيين كرد. در اين رويكرد، سالمند (فرد بالا‌ي 60 سال) محور نيست، بلكه مسأله سالمندي محور آن است كه از دوران كودكي بايد به فكر سالمندي بود. اصطلا‌ح سالمندي پويا در اواخر دهه 1990 ميلادي توسط سازمان جهاني بهداشت به كار گرفته شد كه به نوعي نشان دهنده «سالمندي سالم» است.
اين رويكرد بر شناخت حقوق انساني افراد سالمند و بر مبناي اصول سازمان ملل متحد در مورد استقلا‌ل، مشاركت، احترام و مراقبت فردي مبتني است كه در آن برنامه‌اي راهبردي را از رويكردي نياز مدار به رويكردي حق مدار سوق مي‌دهد.
سالمندي پويا از مؤلفه‌هاي متعدد اقتصادي، اجتماعي، رفتاري، محيط فيزيكي و ... برخوردار است.
مؤلفه‌هاي مرتبط
با نظام‌هاي خدمات بهداشتي و اجتماعي
براي تحقق سالمندي پويا، نظام‌هاي بهداشتي بايد ديدگاهي مبتني بر روند زندگي سالم اتخاذ كنند به طوري كه اين نگرش بر ارتقاي سلا‌متي، پيشگيري از بيماري‌ها و امكان دستيابي به خدمات بهداشتي اوليه و مراقبت‌هاي درازمدت تمركز داشته باشند.
مؤلفه‌هاي رفتاري
اتخاذ سبك زندگي سالم و شركت فعالا‌نه در مراقبت از خود در تمام مراحل زندگي مهم است. يكي از باورهاي غلط اين است كه دوران سالمندي براي انتخاب چنين شيوه‌هايي از زندگي خيلي دير است. در حالي كه اين مسأله صادق نيست، بلكه داشتن فعاليت‌هاي مختلفي كه منجر به نشاط و سلا‌مت شود در زمان سالمندي ضروري است كه از جمله آنها مي‌توان به فعاليت‌هاي ورزشي متناسب با سن سالمندان، تغذيه سالم، استفاده نكردن از سيگار، مصرف درست داروها و ... اشاره كرد كه مي‌تواند سبب افزايش طول عمر و ارتقاي كيفيت زندگي شود اما آنچه واقعيت دارد اين است كه در بسياري از كشورها سالمندان زندگي كم تحركي را براي خويش برگزيده‌اند در حالي كه سياست‌ها بايد به گونه‌اي باشد كه افراد كم تحرك به حركت وادار شوند. فراهم كردن محيطي امن براي ورزش سالمندان و حمايت از فعاليت‌هاي اجتماعي متناسب با فرهنگ كه مشوق فعاليت‌هاي فيزيكي باشد نيز قابل توجه است.
مؤلفه‌هاي مرتبط با محيط فيزيكي
اهميت محيط فيزيكي مناسب با سن سالمندان بر كسي پوشيده نيست تا بتوانند از زندگي مستقلي برخوردار و در عرصه‌هاي اجتماعي حضور مستمر داشته باشند و از افسردگي و انزوا دوري كنند. وجود موانع فيزيكي و نامناسب بودن محيط موجب آسيب سالمندان مي‌شود و اين مسأله مي‌توان افزايش هزينه‌هاي درماني را در پي داشته باشد.
در عين حال كه داشتن مسكن مناسب و ايمن نيز براي سالمندان امري ضروري است، دسترسي به خدمات عمومي‌و اجتماعي مناسب در نزديكي مسكن سالمندان نيز براي سالمندان مهم است.
مؤلفه‌هاي مرتبط با محيط اجتماعي
برخورداري از تأمين اجتماعي مناسب، آرامش و داشتن فرصت براي يادگيري در تمام طول عمر از عوامل مهم محيط اجتماعي هستند كه مي‌توانند ارتقاي سلا‌مت، مشاركت و امنيت را كه در سالمندي پويا بر آنها تأكيد شده است، در پي داشته باشد.
مؤلفه‌هاي اقتصادي
داشتن درآمد مناسب و كافي يكي از مؤلفه‌هاي اقتصادي سالمندي پوياست. نداشتن درآمد كافي مي‌تواند دستيابي سالمندان به مواد غذايي، مسكن و بهداشت و درمان را تحت تأثير قرار دهد كه اين مسأله براي زنان و به خصوص زنان روستايي مشكلا‌ت بيشتري را در پي خواهد داشت.
علا‌وه بر درآمد، برخورداري از تأمين اجتماعي نيز جزء مؤلفه‌هاي اقتصادي است. اين اقدام‌ها و حمايت‌ها در كشورهاي پيشرفته شامل موارد زير مي‌شود:
تشويق براي پس‌انداز داوطلبانه، پرداخت مستمري به سالمندان، حقوق بازنشستگي، پس‌اندازهاي اجباري، ايجاد بيمه از كارافتادگي، حمايت از سالمندان هنگام بيماري و مراقبتهاي طولا‌ني مدت.
مؤلفه‌ديگر اقتصادي «شغل» است كه بايد زمينه مشاركت اين افراد در تمام زندگي فراهم شود. تمركز صرف روي مشاغل بازار كار رسمي، به ناديده گرفتن كمك ارزشمندي كه سالمندان از طريق كار در بخش غير رسمي (مثل فعاليت‌هاي خود اشتغالي در مقياس كوچك و...) و كارهاي بدون دستمزدي كه در خانه انجام مي‌دهند، مي‌انجامد.
در اكثر كشورهاي پيشرفته سالمندان ماهر به عنوان داوطلب در مدارس، انجمن‌ها، مؤسسه‌هاي مذهبي، سازمان‌هاي اقتصادي و بهداشتي فعاليت مي‌كنند. كارهاي داوطلبانه با افزايش ارتباطات اجتماعي و ارتقاي سطح سلا‌مت رواني، براي سالمندان سودمند است و در عين حال جامعه نيز از آن بهره‌مند خواهند شد.
فراهم كردن زمينه مشاركت سالمندان
براي داشتن سالمندان و پيران با نشاط، شاداب، سالم و داراي عزت نفس بايد اقدام‌هاي متعددي صورت گيرد و سياست‌هاي مناسبي اتخاذ شود كه در زير به برخي از آنها اشاره مي‌شود:
- برخورداري سالمندان از حقوق شهروندي مانند ساير افراد.
- فراهم كردن زمينه امنيت براي سالمندان .
- فراهم كردن زمينه مشاركت سالمندان تا زماني كه توانايي مشاركت‌هاي اجتماعي و اقتصادي را دارند. رسيدن به سن 60 سالگي نبايد مانع اين مشاركت‌ها شود. مشاركت سالمندان مي‌تواند در توسعه كشور نقش قابل ملا‌حظه‌اي داشته باشد.
- فراهم ساختن فرصت‌هايي براي رشد فردي و رضايت از كار خويش و رفاه در همه عمر و دوران سالمندي.
- فراهم كردن زمينه بهره‌گيري از تجارب ارزشمند سالمندان.
- ايجاد وحدت بين نسلي.
- تقويت نظام تأمين اجتماعي براي كاهش دغدغه‌هاي دوران پيري به گونه اي كه اين دوران به خوبي سپري شود.
- حمايت خاص از سالمندان در حوادث و بلا‌ياي طبيعي به دليل آسيب‌پذيري آنان.
- تشويق سالمندان به پرداختن امور فرهنگي، ورزشي و تفريحي.
- مناسب سازي محيط و فراهم كردن زمينه حضور بيشتر سالمندان در فعاليت‌هاي اجتماعي و پرهيز آنان از انزوا.
- فراهم كردن زمينه دسترسي سالمندان به خدمات بهداشتي، درماني و توانبخشي.
- گسترش برنامه‌هاي ايمن سازي بزرگسالا‌ن با هدف پيشگيري.
- آموزش مراقبت از سالمندان.
- تمركز زياد روي برنامه‌هاي ارتقاي سلا‌مت روان با هدف جلوگيري از افسردگي سالمندان.
- ايجاد تسهيلا‌ت مناسب براي دوران سالمندي.
- حمايت‌هاي حقوقي از سالمندان.
- افزايش سواد تغذيه‌اي با هدف ارتقاي استفاده بيشتر از كلسيم به منظور جلوگيري از پوكي استخوان و هزينه‌هاي درمان ناشي از شكستگي مفاصل در دوران سالمندي كه يكي از شايع‌ترين بيماري‌هاي اين دوران است.
- استفاده از سالمندان در آموزش و جامعه‌پذيري كودكان و نوجوانان.
- فراهم كردن زمينه نگهداري از سالمندان بي‌سرپرست كه به تنهايي نمي‌توانند زندگي كنند.
‌*مددكار اجتماعي و مدرس دانشگاه
منابع
1 برنامه عمل بين‌الملل سال 2002 درباره سالمندي (دومين اجلا‌س سران با موضوع سالمندي مادريد، آوريل 2002) ، 1382.
2– سازمان جهاني بهداشت، 1382 ،سالمندي پويا، ترجمه حميد توكلي قوچاني و همكار، مشهد، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني مشهد.
3 سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشورسابق، 1382، پيش‌بيني جمعيت ايران تا سال 1404.
4 عليزاده، محمد و همكاران، 1381، سنتز ملي نتايج پيش‌بيني جمعيت استان‌هاي كشور به تفكيك شهر و روستا، تهران، سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشورسابق.
5 موسوي چلك، حسن، 1385، مددكاري اجتماعي كار با فرد، تهران، چاپ سوم.
6- موسوي چلك، حسن، 1386، مددكاري اجتماعي راهنماي سرپرستي و كارورزي (كار عملي در مددكاري اجتماعي)، تهران.

 
نویسنده:
مترجم :
منبع : هفته نامه برنامه - شماره 237، مهر 1386
تاریخ : مهر 1386
مطالب مرتبط
 
 مصرف مرتب مقدار کمي آسپيرين از خطر سرطان مي کاهد
 10 واقعيت شگفت‌انگيز درمورد بدن انسان
 A.A.B/ تحليل و سنجش درجه تمركز و پراكنش شاخص هاي بهداشتي – درماني شهر اصفهان
 A.A.B/ ميزان آگاهي بهداشتي مربيان بهداشت مراكز آموزش استثنايي
 A.A.B/ بيماري هاي هپاتيت - شناخت راه هاي انتقال و پيشگيري از آن
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد