صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
سامانه جمع آوری خودکار تجهیزات IT
افرنگ نیوز مجله زندگی
ماشین ایرانی
elham_fitnees_cool
فروشگاه رایکا
فروشگاه رایکا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
A.A.C/ سلامت در سايپا: گزارشي از همايش كارشناسان بهداشت حرفه اي صنايع
تعداد بازدید : 1727
 
 

 

همايش كارشناسان بهداشت حرفه‏اي صنايع تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي ايران توسط مديريت پيشگيري و درمان شركت سايپا با همكاري روابط عمومي سايپا و مركز بهداشت غرب تهران بيستم اسفند ماه در سالن هگمتانه هتل المپيك برگزار شد.
مهندس نمازي مسوول بهداشت حرفه‏اي معاونت بهداشتي دانشگاه ايران در سخنراني افتتاحيه، بزرگ‏ترين معضل يا نقطه ضعف مديريتي را در حوزه ايمني و بهداشت، نبود فرهنگ يا روحيه كار تيمي عنوان كرد. وي دليل موفقيت مديران ژاپني و اروپايي را انجام كارهاي جمعي و مشاركتي توصيف كرد.
وي در ادامه سخنان خود در مورد مظلوم واقع شدن بهداشت حرفه‏اي و از دست رفتن فرصت‏ها صحبت كرد و گفت: سال‏هاست كه همكاران بهداشت حرفه‏اي در تلاش هستند اندازه‏گيري را در محيط كار راه‏اندازي كنند. از نظر وي بحث بهداشت حرفه‏اي، بحث اندازه‏گيري سنجش و مهندسي از يك سو و بررسي محيط كار و حذف عوامل زيان‏آور محيط كار از سوي ديگر است.
وي سال 1382 را سال مطرح شدن سختي كار و زيان‏آور بودن محيط كار براي كارگر عنوان كرد كه در آن كارفرمايان داوطلبانه به اندازه‏گيري و سنجش محيط كار خود پرداختند.
مهندس رحيمي مدير پيشگيري و درمان شركت سايپا ضمن خوش‌آمد گويي به حاضرين به نمايندگي از سايپا به‌عنوان ميزبان همايش به تشريح اهداف اين همايش پرداخت و گفت: اين نشست‏ها علاوه بر جنبه آموزشي، موجبات انتقال تجربيات را فراهم مي‏آورد. در اين همايش سه كارگاه آموزشي هم درنظر گرفته شده، اما جنبه انتقال تجربيات آن از اهميت ويژه‏اي برخوردار است، چون امكان بهره‏برداري از اين تجربيات را در ساير صنايع فراهم مي‏آورد.
وي به تشريح ارتباط بهداشت حرفه‏اي و توسعه نيروي انساني پرداخت و گفت: آزمون‏ها و خطاها و همچنين تجربيات نشان داده براي داشتن توليد مستمر و با كيفيت، توجه به نيروي انساني از اهميت خاصي برخوردار است. وي با اشاره به تئوري مازلو و هرم نيازهاي انساني يادآوري كرد از ميان سطوح نيازهاي انساني، دومين سطح ، به ايمني اختصاص دارد. مهندس رحيمي در ادامه گفت: تجربه نشان داده هنگام توليد انبوه، عدم توجه به نيازهاي انسان، موجب كاهش توليد و لطمه به كيفيت محصول مي‏شود. در واقع دليل توجه به نيازهاي ايمني و مسايل انساني در شركت‏هاي توليدي، توليد بيشتر و كيفيت بالاتر است. بحث بهداشت حرفه‏اي ناشي از همين مسايل است، هدف اين است كه انسان‏هايي پرورش پيدا كنند كه توليد بيشتر و با كيفيت‏ داشته باشند، بتدريج توجه به سلامت انسان از لحاظ جسمي و روحي باب شد و جايگاه خود را پيدا كرد. هدف بهداشت حرفه‏اي نيز حفظ و ارتقاي سلامت روحي و جسمي كاركنان است. زماني كه توجه به انسان مدنظر قرار گرفت، ابعاد مختلف سلامت وي در محيط كار در دستور كار قرار گرفت. اين گونه طرز تفكر كه سلامت كارگر را براي توليد بيشتر مي‏خواهد از فرهنگ غرب ناشي شده در حالي كه شرقي‏ها حفظ كرامت نيروي انساني را نه به خاطر توليد بيشتر بلكه در اثر تلقي و نگرش به جايگاه انسان در اين جهان واجب مي‏دانند.
در طول زمان دانش بهداشت حرفه‏اي تخصصي‏تر شده و تئوري‏هاي گوناگوني مطرح شده است تا انسان‏ها در محيط كار خود سالم و شاداب به كار خود ادامه دهند. بنابراين سيستم‏هايي به وجود آمده كه ايمني كامل كارگران و كاركنان را به‌دقت مورد مطالعه قرار داده و محيط كار را از لحاظ ايمني و بهداشتي به حدي مي‏رساند كه خطر و حادثه در آن محيط به حداقل ممكن برسد و كمترين بيماري ناشي از كار به وجود آيد.
وي همچنين يادآوري كرد كه بحث بهداشت حرفه‏اي، تعاملي است و حاصل تعامل و همكاري ميان كاركنان، مديران و كارشناسان بهداشت حرفه‏اي است. كارشناسان بهداشت حرفه‏اي بايد ثابت كنند كه اگر به سلامت نيروي كار توجه شود، توليد افزايش و هزينه‏ها كاهش مي‏يابد.
وي در خاتمه به اين نكته اشاره كرد كه از 50 نفر پرسنل مديريت پيشگيري و درمان شش نفر پزشك 32 كارشناس كه از اين تعداد 17 نفر كارشناس بهداشت حرفه‏اي‏ هستند كه نمايانگر توجه ويژه شركت بخصوص مديرعامل محترم به مبحثت سلامت كاركنان است. وي به اخذ گواهينامه OHSAS 18001 توسط سايپا در سال 1380 و سپري كردن دو مميزي مراقبتي سالانه در سا‌ل‌هاي 81 و 82 با موفقيت اشاره كرد و به شركت ايران خودرو كه اين استاندارد را در سال 1382 اخذ كرد تبريك گفت.
دكتر حميد سوري استاد دانشگاه علوم پزشكي اهواز و مشاور ايمني صنعتي شركت سايپا، موضوع سخنراني خود را شيوه زندگي مرتبط با سلامتي و پيشگيري حوادث ناشي از كار قرار داد. وي نيز هدف از برگزاري اين همايش‏ها را تبادل ايده‏ها (exchange of ideas) عنوان كرد و گفت: نگاه سنتي ما به موضوع پيشگيري، مراقبت از مردم و ارتقاي سطح سلامتي نياز به پالايش و بازنگري دارد. وي مبحث خود را به دو بخش تقسيم كرد.
1- شيوه زندگي مرتبط با سلامتي يا (Health - related life style pattern)
2- مصدوميت‏ها و ايمني شغلي يا (Occupational safety injuries)
وي در ابتدا در مورد تحول اپيدميولوژيكي بيماري‏ها و تاريخچه آن صحبت كرد و گفت: الگوي بيماري‏ها در گذشته ساده‏تر و بيشتر بر بيماري‏هاي واگير معطوف بود. اما كشف آفت‏كش‏ها، آنتي‏بيوتيك‏ها و واكسيناسيون موجب توفيق بشر بر كنترل و بعضاً ريشه‏كني بيماري‏هاي واگير شد.
همزمان با اين موفقيت و افزايش دانش پزشكي، بيماري‏هاي واگير فروكش كرد، در مقابل بيماري‏هاي غيرواگير جلوه كرد و بيشتر مورد توجه قرار گرفت.
دكتر سوري در ادامه به تشريح عوامل موثر در فراواني رخداد بيماري‏هاي غيرواگير پرداخت و اين عوامل را اين چنين دسته‏بندي كرد: گسترش صنعت Industrialization، گسترش شهرنشيني يا Urbanization، گسترش زندگي ماشيني يا Motorization.
پنج اتفاق اساسي در زندگي روزمره انسان‏ها ازنظر دكتر سوري باعث توجه بيشتر به بيماري‏هاي ناشي از كار و بيماري‏هاي غيرواگير شده است كه عبارتند از:
1- تغيير محيط: شيوه زندگي انسان‏ها در قرن‏هاي گذشته به كندي دچار تغيير مي‏شد اما قرن بيستم قرن تغييرات شگفت‏انگيز و تصاعدي بود و شيوه زندگي مردم را دچار تغييرات شگرف كرد. در گذشته اختلاف شيوه زندگي نسل‏ها تا اين حد عميق نبود. آلودگي صوتي، مواد شوينده و غيره از پديده‏هاي عصر حاضرند.
2- تغيير در رفتارها: به‌دليل سرعت سرسام آور پيشرفت در دانش و فناوري تغييراتي در رفتار انسان‌ها ايجاد شد از شاخص‌هاي اصلي اين تغيير استرس، خشونت، بي‏بندوباري و غيره‌ است. الگوي خشونت در عصر حاضر قابل مقايسه با نسل‏هاي گذشته نيست.
3- تغيير در ساختار جمعيت: به‌دليل بهبود سطح زندگي انسان‏ها و به‌دليل كاهش مرگ و مير ناشي از بيماري‏هاي واگير، ميانگين عمر افزايش يافته به طوري كه در سال 1975 ميانگين سني در دنيا 45 سال بود در حالي كه اكنون به 60 سال رسيده و كشورهاي اروپايي با مشكل نيروي جوان مواجهند.
4- ارتقاي سطح دانش بهداشتي و پزشكي و كنترل بيماري‏ها، بندپايان ، ميكروارگانيسم‏ها و غيره
5- تغيير شيوه زندگي life style
مي‏توان به‌طور كلي چنين نتيجه گرفت كه مجموعه تغييرات به‌وجود آمده و برآيند همه تحولات باعث شده است انسان با مخاطرات جديدي روبه‌رو باشد. ديگر مشكل انسان بندپايان، ميكروارگانيسم‏ها و ريكتزياها و غيره نيست. اكنون مخاطرات با عنوان ريسك فاكتورها (Risk Factor) مطرح هستند. Sir Richard Dole براي اولين بار از عامل ريسك تعريف به‌دست داد. وي مشاهده كرد الگو و عليت در رخداد بيماري‏هاي كنوني با بيماري‏هاي قديمي تفاوت دارد. از آن زمان ريسك فاكتورها به‌عنوان مهم‏ترين و عمده‏ترين عوامل به‌وجود آورنده بيماري‏هاي غير واگير مورد شناسايي قرار گرفتند و بخش اعظم فعاليت‏هاي تحقيقاتي به شناسايي ريسك فاكتورها معطوف شد.
دكتر سوري در ادامه به تحول الگوي بيماري‏ها پرداخت و به آمار كشور امريكا اشاره كرد و گفت: سه علت اصلي مرگ در سال‏هاي حدود 1900 در امريكا ذات‏الريه، سل و اسهال بود درحالي كه سه علت اصلي مرگ در سال 2000 سكته‏هاي قلبي و مغزي، سرطان‏ها و مصدوميت‏ها (Injuries) است. پيشگيري بيماري‏هاي غيرواگير به‌مراتب دشوارتر از بيماري‏هاي واگير است. ويژگي‏هاي بيماري‏هاي غيرواگير را مي‏توان به‌طور خلاصه شامل موارد زير دانست:
- چند عاملي بودن بيماري‏هاي غير واگير، به‌عنوان مثال در ايجاد بيماري‏هاي قلبي و عروقي حداقل 200 عامل شناسايي شده است.
- اغلب مرتبط با رفتار ، شيوه زندگي و محيط و مخاطرات محيطي هستند.
- در درازمدت بروز مي‏كند، جز در موارد استثنايي مثل جذام كه در درازمدت بروز مي‌كند.
- دوره پنهان بيماري طولاني است و روش‏هاي پيشگيري آن بسيار دشوار است.
- كنترل بيماري‏هاي به‌وجود آمده نيز كار آساني نيست.
دكتر سوري به اين نكته اشاره كرد كه شيوه زندگي وارداتي نيست و نمي‏توان واكسن آن را از خارج خريداري كرد. 60 درصد از بيماري‏هاي غيرواگير با الگوي شيوه زندگي سالم قابل پيشگيري است. سلامتي فقط بيمار نشدن نيست. كيفيت زندگي، كيفيت سلامتي و چگونگي صرف اوقات فراغت نيز در تعريف سلامت گنجانده مي‏شود.
از نظر دكتر سوري اجزاي اصلي در شيوه زندگي (life style)‌ عبارتند از:
مشاغل (كه در سال‏هاي اخير تنوع بسيار زيادي پيدا كرده)، تغذيه (اين روزها عادت‏هاي غذايي مردم نيز دچار تغييرات زيادي شده است) اوقات فراغت، استراحت و فعاليت‏هاي بدني، مصرف مواد مخدر يا دخاني، استرس، رفتارهاي جنسي و عوامل مرتبط با كار.
در پايان دكتر سوري نقش هريك از اين اجزاي اصلي را در شيوه زندگي به تفصيل توضيح داد.
«كاربرد ايمن مواد شيميايي» موضوع سخنراني دكتر محمد پورمهاباديان استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران بود. دكتر پورمهاباديان در اين سخنراني گروه‏هاي رايج شيميايي مخاطره‏زا را معرفي كرد و به تشريح كد عملياتي اجرايي كاربرد ايمن مواد شيميايي در محيط كار (كه از سوي ILO سازمان بين‏المللي كار تدوين شده) پرداخت و روش‏هاي مختلف طبقه‏بندي مواد خطرناك يا مخاطره‏آميز شيميايي را برشمرد. همچنين وي به ساختار شناسنامه مواد شيميايي يا شمش ]مخفف شناسنامه مواد شيميايي[ و مرور بر سيستم برچسب‏زني و نشانه‏گذاري اشاره كرد.
دكتر پورمهاباديان به تفصيل درباره كد بين‏المللي 170 به‌عنوان معيار كاربرد ايمن مواد شيميايي سخن گفت. وي از شناسنامه‏دار شدن 200 ماده شيميايي در ايران تا سال آينده خبر داد. از ميان آماري كه وي ارائه كرد موارد زير جالب توجه است: تاكنون بيش از 29 ميليون ماده شيميايي به ثبت رسيده‏اند از اين تعداد 10 هزار ماده مخاطره‏آميز است و در حال حاضر كمتر از 100 هزار ماده در بازار خريد و فروش مي‏شوند. در سال، بيش از 400 ميليون تن ماده شيميايي توليد مي‏شود. 400 تن ماده شيميايي سالانه به محيط‌زيست دفع مي‏شود كه اطلاعات دقيقي در مورد آن وجود ندارد. براساس برآوردهاي آماري در حدود 200 تا 300 ماده شيميايي جديد هر ساله توليد و به بازار عرضه مي‏شود. دكتر پورمهاباديان طي سخنراني خود چند بار به ايستگاه ابومسلم محل وقوع حادثه انفجار قطار در نيشابور (پيش از آغاز سال 1383) اشاره كرد و در بين سخنانش نمونه‏هايي از آمار مرگ و مير و مسموميت توسط برخي از مواد شيميايي را قرائت كرد. از جمله مسموميت گندم به متيل مركوري در عراق در سال 1973 و نشت متيل ايزوسيانات در سال 1984 در بوپال هند و انفجار در حين حمل محصولات در سال 1998 در كامرون و غيره بود.
وي گروه‏هاي شيميايي رايجي را كه باعث مخاطرات بهداشتي مي‏شوند (براساس كد عملياتي اجرايي 170 سازمان جهاني كار) به پنج گروه طبقه‏بندي كرد كه عبارت بودند از: گرد و غبارها، دمه‏ها و گازها، حلال‏ها كه اغلب به‌صورت مايع مصرف مي‏شوند، فلزات به‌صورت گرد و غبار و دمه‏هاي فلزي، اسيدها و بازها و آفت‏كش‏ها. اين طبقه‏بندي مي‏تواند براي شناسايي مواد، براي نمونه‏برداري و براي شناخت بيماري‏ها مورد استفاده قرار گيرد. در صنعت خودرو بويژه در بخش رنگ و ريخته‏گري نيز مخاطرات بهداشتي متعددي وجود دارد كه با مشاركت، قابل شناسايي، ارزيابي و رفع است. كد عملياتي 170 ILO (سازمان جهاني كار) كليه سازندگان، واردكنندگان و مصرف‏كنندگان مواد شيميايي را مخاطب قرار مي‏دهد و كارفرمايان و اولياي امور مربوط به ايمني شيميايي را مطمئن مي‏كند تا بتوانند اقدامات لازم براي حفاظت از كارگران، عموم مردم و همچنين محيط‌زيست در مقابله با خطرات ناشي از مواد شيميايي را به‌كار گيرند.
موضوع‏هاي عمده‏اي كه تحت پوشش كد عملياتي 170 قرار مي‏گيرد عبارتند از: سيستم‏هاي طبقه‏بندي، برچسب و نشانه‏گذاري، تهيه شناسنامه مواد شيميايي، انجام اقدامات عملياتي كنترل و بهداشتي و فيزيكي، طراحي سيستم‏هاي حمل و نقل، طراحي سيستم‏هاي كنترل، طراحي سيستم‏هاي خودكار، طراحي سيستم‏هاي حفاظت فردي، اطلاع‌رساني، آموزش، مراقبت و نگهداري در سيستم‏هاي كنترل، پايش و نمونه‏برداري، مميزي بهداشتي و پزشكي، مقابله با شرايط اضطراري، تحقيق و گزارش در مورد بيماري‏هاي حرفه‏اي و ساير رويدادها.
سپس دكتر پورمهاباديان براساس گزارش سازمان ملل مواد خطرناك شيميايي را به اين ترتيب طبقه‏بندي كرد: مخاطرات فيزيكي ، بهداشتي و ويژه.
در بخش مخاطرات فيزيكي به‌عنوان مثال گازهاي تحت فشار را مطرح كرد كه ممكن است حالت‏هاي مختلف داشته باشد از جمله: قابليت اشتعال، قابليت اشتعال بسيار بالا، قابليت انفجار، اكسيدكننده، واكنش‏زا و خورنده. در بخش مخاطرات بهداشتي اين حالت‏ها مي‏تواند به اين ترتيب باشد: سمي، التهاب آور، محرك، خورنده بافت‏ها، حساسيت‏زا،‌ سرطان‏زا، داراي اثرات توليدمثلي (موتاژن، تراتوژن). در طبقه‏بندي كلي، ميزان سميت براساس LC50 و LD50 انجام مي‏شود در اين روش گروه‏هاي مخاطره‏زا از طريق تعيين سميت‏ حاد در حيوانات برحسب LD50 و LC50 و استفاده از جداول مربوطه طبقه‏بندي مي‏شوند. هر قدر LD50 ماده كمتر باشد ميزان سميت ماده زيادتر است.
در ادامه دكتر پورمهاباديان فهرستي از مواد سرطان‏زا را به نمايش گذاشت و در مورد برخي از آنها توضيحاتي مختصر ارائه كرد.
دكتر پورمهاباديان از مخاطرات ويژه به‌موارد زير اشاره كرد: محيط سمي براي ارگانيسم‏هاي زنده، مواد قابل ابقا در محيط زيست، تجمع بيولوژيكي، مواد راديواكتيو و مواد عفونت‏زا. او گفت: انتخاب طبقه‏بندي ILO يا UN بستگي به سليقه دارد مهم اين است كه آغاز شود، فرقي نمي‏كند كه كد عملياتي 170 توسط سايپا راه‏اندازي شود يا ايران خودرو ولي به هر حال يكي بايد پيش قدم شود.
در ادامه اين استاد دانشگاه تهران به معرفي شناسنامه مواد شيميايي يا به طور مخفف شمش يا Material Safety Data Sheet يا MSDS پرداخت.
ساختار شمش به اين ترتيب است كه بايد نام سازنده ماده شيميايي و اطلاعات مربوط به تماس با سازنده قيد شده، اطلاعات مربوط به اجزا و شناسايي مواد مخاطره‏آميز مشخص شده، مشخصه‏هاي فيزيكي و شيميايي آن ماده شيميايي شرح داده شده باشد. اطلاعات مربوط به خطر آتش‏گيري و انفجار آن معلوم، در مورد واكنش‏پذيري آن، اطلاعات كامل، بايد به مخاطرات بهداشتي ايجاد شده توسط آن ماده اشاره شده، اقدامات احتياطي لازم و دستورالعمل‏هاي ايمني مواقع استفاده و حمل و نقل آن برشمرده شده باشد و در نهايت اقدامات كنترلي آن معلوم باشد. در پايان دكتر پورمهاباديان سيستم‏هاي برچسب‏زني را معرفي كرد. وي تأكيد كرد سيستم برچسب‏زني بايد به زبان ملي و قابل فهم براي كارگران بوده،‌ نام تجاري ماده و تمام مشخصات و آدرس و تلفن سازنده ماده شيميايي قيد شده باشد و نام ماده شيميايي و علائم و نشانه‏هاي خطر آن كاملاً واضح و در معرض ديد باشد.
دكتر سيد اكبر شريفيان متخصص طب كار و بيماري‏هاي شغلي و مشاور بهداشت صنعتي شركت سايپا در مورد معاينات شغلي و شناسايي بيماري‏هاي ناشي از كار سخن گفت. وي از بيماري‏هاي ناشي از شغل به عنوان يكي از معضلات بسيار مهم صنايع ياد كرد و در تعريف سلامت شغلي يا Occupational health گفت: سلامت هدفي است كه براي رسيدن به آن افراد مختلفي با دانش‏هاي متفاوت كار مي‏كنند و براي حفظ و ارتقاي بالاترين درجه تندرستي جسمي، رواني و اجتماعي كارگران و كاركنان در همه حرفه‏ها به تلاش مي‏پردازند.
در اين تعريف از كلمه حفظ و ارتقاي استفاده شده است. زيرا دانش و تلاش‏هاي كنوني ما به حد ارتقاي درجه تندرستي نرسيده و به تلاش بي‏وقفه در طول ساليان متمادي نياز دارد. در حقيقت تلاش‏هاي كنوني به اين منظور است كه به‌عنوان مثال بعد از ده سال استخدام، كارگر دچار افت شنوايي، بينايي و غيره نشده يا به كمردرد و ضايعه كبدي مبتلا نشود، در اين صورت حفظ تندرستي تحقق يافته است. بنابراين پرداختن به ارتقاي (Promotion) تندرسي شايد به دهه‏هاي آينده موكول شود.
در اين تعريف حفظ و ارتقاي تندرستي براي سه سطح درنظر گرفته شده؛ جسمي، رواني و اجتماعي. در حال حاضر تمام تلاش‏ها به حفظ تندرستي جسمي معطوف شده و متأسفانه كمتر به موضوع رواني پرداخته شده است و در مورد تندرستي اجتماعي تقريباً هيچ كاري انجام نمي‏شود. به‌عنوان مثال مشاغلي كه ملزم به انجام وظيفه در زمان تعطيلات هستند، افراد شاغل در اين رشته‏ها زمان جشن و عزاداري از خانواده و جامعه منفك باقي مي‏مانند. يا مشاغلي در حوزه صنعت نفت كه افراد شاغل مجبورند دوهفته در بيابان كار كنند و دو هفته نزد خانواده‏هاي خود باشند.
در ادامه دكتر شريفيان به تعريف طب كار پرداخت و گفت: تعريف انجمن طب كار سلطنتي كانادا عبارتست از: شناسايي، ارزيابي، تشخيص، كنترل آسيب‏ها، حوادث و بيماري‏هاي مرتبط با كار. وي در ادامه تأكيد كرد؛ بهداشت حرفه‏اي و طب كار لازم و ملزوم يكديگرند. بررسي بخش محيط بر عهده بهداشت حرفه‏اي و حوزه معاينه و درمان و به طور كلي آن بخش كه به انسان و جسم و روان او مربوط مي‏شود برعهده طب كار است. به عبارت ديگر طب كار با جسم و روان كارگر سروكار دارد و بهداشت حرفه‏اي به محيطي كه كارگر در آن مشغول به كار است. از جمله ميزان صداي محيط، نحوه كنترل صدا، اندازه‏گيري مواد سمي مثل سرب، چگونگي تهويه مناسب و غيره مي‏پردازد.
دكتر شريفيان در ادامه به تعريف بيماري شغلي و اهميت آن پرداخت و گفت: در بسياري از موارد بين كارگر و كارفرما دعوا مي‏شود، كارگر مدعي است به علت محيط كار به بيماري مبتلا شده در حالي كه كارفرما مدعي است تمام شرايط ايمني لازم را فراهم كرده است.
بيماري‏هاي شغلي در اثر عوامل بيماري‏زاي شغلي ايجاد مي‏شود به‌طوري كه اگر كارگر به آن كار اشتغال نداشت دچار آن بيماري نمي‏شد.
اين تعريف خالي از ابهام نيست. به‌عنوان مثال، سوال اين است كه اگر فردي در سالن پرس، به‌دليل مجاورت با همكار خود به سرماخوردگي مبتلا شود آيا باز هم اين بيماري وي را به‌حساب بيماري شغلي مي‏گذاريم. سوال پيچيده‏تر اين است كه همه مي‏دانيم كاركردن در سالن پرس يكي از مهم‏ترين عوامل بروز كمردرد است اما اين نكته را هم نمي‏توان انكار كرد كه ناهنجاري‏هاي مادرزادي، چاقي، راه رفتن به شيوه نامناسب و سيگاركشيدن هم مي‏تواند موجب كمردرد شود، در اين‌صورت آيا مي‏توان عامل بروز كمردرد را فقط به كار كردن در سالن پرس نسبت داد.
به همين دليل بايد بين بيماري‏هاي ناشي از كار (Work-induced) مثل سيليكوز ناشي از كاركردن در معدن سيليس و بيماري مرتبط با كار (Work-related) مثل كمردرد در اثر كاركردن در سالن پرس تمايز قايل شد. به عبارت ديگر در بيماري‏هاي چندعاملي، اگر در محيط كار، يك عامل از آن عوامل وجود داشته باشد بايد بيماري را مرتبط با كار دانست نه ناشي از كار.
تفكيك ميان اين دو نوع از طريق تحليل شغل (Job analysis) ممكن است. در سايپا برنامه‏اي در حال انجام است تا بيماري‏هاي مرتبط با كار از بيماري‏هاي ناشي از كار بازشناخته شود، چون تشخيص بيماري‏هاي شغلي ابعاد حقوقي و قضايي هم دارد.
دكتر شريفيان در ادامه، سطوح پيشگيري را به زبان ساده و عاميانه عنوان كرد و گفت: سه مرحله پيشگيري وجود دارد: پيشگيري مرحله اول: فرد سالم مريض نشود. سطح دوم پيشگيري عبارتست از: اگر فرد مريض شد معلوليت پيدا نكند و سطح سوم: اگر عليل شد ذليل نشود.
دكتر شريفيان ادامه بحث خود را به تعريف معاينات شغلي بدو استخدام اختصاص داد. در اين معاينات پزشك فقط محدوديت‏هاي فرد را معين مي‏كند و مشخص مي‏كند فرد موردنظر براي كار در نظر گرفته شده مناسب است يا نه. براي همين پزشك كار بايد با تمامي جوانب مشاغل آشنا باشد تا بتواند در مورد محدوديت‏هاي فرد به درستي قضاوت كند.
پيش از استخدام و قبل از آغاز به كار تشكيل پرونده پزشكي الزامي است و اهداف آن از اهداف سازمان تامين اجتماعي و بيمه، كاملاً متفاوت است. اين پرونده مشخص خواهد كرد كه فرد در بدو ورود دچار چه بيماري‏هايي است تا بعد از چند سال نتواند مدعي شود در اثر كار در محيط شركت به بيماري دچار شده است.
بايد ميان معاينات بدو استخدام و معاينات دوره‏اي تمايز قايل شد. طب كار براساس مخاطرات (Hazards)، افراد را مورد معاينه قرار مي‏دهد. اما آزمايش روتين لازم نيست. پزشك كار، براساس هازاردها و براساس كانون‏هاي خطر در محيط كار، مي‏تواند براي افراد مختلف در شركت، آزمايش‏هاي متناسب با خطرات درخواست كند، براي مثال آزمايش نوار عصب يا عضله براي كارگراني كه با فعاليت‏هاي عضلاني سروكار دارند.
دكتر شريفيان بر لزوم معاينه بازگشت به‌كار تأكيد كرد و گفت: اگر فردي از پزشكي استراحت گرفته و از محيط كار خارج شده، هنگام بازگشت بايد مورد معاينه قرار گيرد. وي به اين نكته هم اشاره كرد كه معاينه دوره‏اي كارفرمايان، مديران ارشد تفاوت چشمگيري با كارگران دارد، چون معمولاً اين افراد وقت بسيار تنگ و فشارهاي كاري بسيار زيادي دارند.
از ميان ساير معاينات اختصاصي، دكتر شريفيان به معاينات كارمندان زن به‌هنگام بارداري و معاينه نوجوانان اشاره كرد. وي ابراز تاسف كرد كه درحال حاضر معاينه پايان كار، اخراج، بازنشستگي و بازخريد تقريباً در هيچ جا انجام نمي‏شود.
در پايان وي پيشنهاد كرد سايپا مانند هميشه، پيشقدم شده و در زمينه HSC (Human Safety Control) گام‏هاي اوليه را بردارد، به بيان ديگر با بيمارستان‏ها قرارداد بنويسد تا در شرايط اورژانس، موظف به پذيرش كاركنان آن مجموعه باشند.
در پايان همايش كارشناسان بهداشت حرفه‏اي صنايع غرب تهران، مهندس محسني رئيس اداره ايمني صنعتي سايپا به ايراد سخنراني در مورد دستاوردهاي ايمني و بهداشتي شركت سايپا پرداخت.
وي ابتدا به‌دلايل طراحي و پياده‌سازي سيستم مديريت ايمني و بهداشت پرداخت و گفت: ايمني و بهداشت نياز به يك سيستم فعال دارد و نمي‏توان آن را از طريق مقررات اجباري يا توسط يك فرد يا به تنهايي تامين كرد. ريشه بروز حوادث و بيماري‏هاي شغلي اغلب سازماني است.
در ادامه مهندس محسني سه بخش عمده نظام جامع مديريت (IMS) يعني كيفيت، محيط‌زيست و ايمني و بهداشت شغلي را معرفي كرد و گفت: سيستم‏هاي ايمني و بهداشتي در شركت سايپا بخشي از كل سيستم مديريت است. رئيس اداره ايمني صنعتي سايپا ادامه داد، سايپا در سال 1380 موفق به اخذ گواهينامه OHSAS 18001 و استقرار اين نظام در شركت شده است.
استانداردهاي اين نظام براي ايجاد يك سيستم مديريتي به منظور حذف يا كاهش خطرات و همچنين استقرار، حفظ و بهبود مستمر سيستم مديريت ايمني و بهداشت حرفه‏اي طرح‏ريزي شده و روند استقرار اين نظام با شناسايي و ارزيابي بيش از 1100 كانون خطر در خطوط توليد و پشتيباني و شناسايي مجموعه الزامات قانوني مرتبط آغاز شد. شناسايي اين كانون‏ها در تعريف خط‏مشي سازمان و تعيين اهداف خرد و كلان به كار گرفته شد و برنامه‏هاي ويژه‏اي براي به حداقل رساندن اين كانون‏هاي خطر تدوين و پيشنهاد گرديد. از آن به بعد آموزش، ارتباطات و كنترل عمليات براي اجراي پروژه‏هاي مربوط به كاهش كانون‏هاي خطر در دستور كار قرار گرفت و برنامه‏هايي براي آمادگي و واكنش در شرايط اضطراري و همچنين پايش و اندازه‏گيري طرح‏ريزي شد. بتدريج اقدامات اصلاحي براي رفع كانون‏هاي خطر آغاز و شرايط براي مميزي داخلي و خارجي فراهم گرديد.
موسسه DNV درسال 1380 گواهينامه OHSAS 18001 را به‌خاطر استقرار نظام ياد شده به شركت سايپا اعطا كرد و آن را در سال‏هاي 1381 و 1382 تمديد كرد. در صورت بهبود مستمر در پروژه‏‏هاي كاهش خطر، سال 1383 گواهينامه OHSAS 18001 سايپا تجديد خواهد شد.
در ادامه مهندس محسني خط مشي ايمني و بهداشتي شركت سايپا را اين‌چنين قرائت كرد:
- حفاظت از سرمايه‏هاي انساني به‌عنوان محور اصلي توسعه پايدار
- در هر فعاليتي كه به نام سايپا انجام مي‏پذيرد اولويت با ايمني و سلامت كاركنان است
- تطابق كليه فعاليت‏ها در سايپا با قوانين و مقررات ايمني و بهداشتي كشور
- آشنايي هر فرد در سايپا با مخاطرات شغلي خود
- گسترش فرهنگ مشاركت در بين كاركنان براي حفظ سلامت خود و ديگران
مهندس محسني در مورد الزامات قانوني، اعم از ملي و فراملي به اين نكته اشاره كرد كه دسترسي و به روزآوري قوانين مربوط به استقرار سيستم‏هاي ايمني و بهداشتي در سايپا از طريق اداره حقوقي شركت به‌صورت رسمي و در دوره‏هاي زماني منظم صورت مي‏گيرد و قوانين فراملي نيز از طريق ارتباطات الكترونيكي به روز مي‏شوند.
در ادامه رئيس اداره ايمني صنعتي، اهداف مجموعه خود را به دو دسته كلان و خرد تقسيم كرد و به تبيين آن پرداخت. مهم‏ترين اهداف كلان مديريت پيشگيري و درمان، كنترل و كاهش بروز حوادث و بيماري‏هاي شغلي و افزايش قابليت‏ها در شرايط اضطراري است كه از طريق بهبود وضعيت ايمني ماشين‏آلات، ابزار و تجهيزات، بهبود ايمني در برابر حريق، بهبود ايمني در سيستم برق، ساختمان و تردد و حمل و نقل، بهبود روند تأمين و استفاده از وسايل حفاظت فردي، بهبود وضعيت نگهداري مواد و انبارها و بالابردن كيفيت نظارت و بازرسي‏هاي ايمني، كنترل و كاهش عوامل فيزيكي و شيميايي زيان‏آور در محيط كار، كنترل و كاهش عوامل غيرارگونوميكي، شناسايي و كنترل بيماري‏هاي ناشي از كار يا مرتبط با كار، ارتقاي سطح فرهنگ و سطح توانايي جسمي و روحي كاركنان انجام مي‏پذيرد.
مهندس محسني تأكيد كرد برنامه‏هاي ايمني و بهداشتي در شركت سايپا برگرفته از اهداف خرد و كلان مربوطه و براساس نتايج ارزيابي كانون‌هاي خطر و برگرفته از اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه و پيش دستانه (Proactive) ‌است كه طي برنامه زمان‏بندي مشخص اجرا و پيگيري مي‏شود.
پروژه‏هاي ايمني در دست اجرا و خاتمه يافته، موضوع بعدي سخنراني مهندس محسني بود كه به چند مورد از اين پروژه‏ها اشاره مي‏شود: آزمايش و بهينه‌سازي سيلندرهاي تحت فشار، بررسي و اندازه‏گيري سيستم روشنايي اضطراري، انجام آزمايش كشش و تنش روي اجسام آويخته، بازنگري وسايل حفاظت فردي، تجهيز كليه ليفتراك‏ها و يدك‏كش‏ها به تجهيزات ايمني، نصب فرش‏هاي عايق در مقابل تابوهاي برق، تهيه و نصب تابلوهاي ايمني، بهداشتي، تعيين تأثير استرس‏هاي شغل در بروز حوادث، طراحي و اجراي پروژه اعلام حريق، بررسي سيستم ارتينگ شركت، بهينه سازي برق سالن‏هاي بدنه 1 رنگ و مونتاژ يك، اجراي اتوماسيون سالن رنگ و غيره.
پروژه‏هاي بهداشت صنعتي در دست اجرا و خاتمه يافته نيز عبارت بودند از:
ارزيابي شرايط محيط كار از نظر ارتعاش، شناسايي و ارزيابي ايستگاه‏هاي داراي معضل آلودگي هوا، اندازه‏گيري دما، رطوبت و بهينه‌سازي شرايط جوي، انجام معاينات شغلي، اصلاح سيستم‏هاي تأمين روشنايي عمومي و موضعي، تهيه برگه‏هاي اطلاعات ايمني و بهداشتي مواد Material Safety Data Sheet يا MSDS، طراحي و اجراي سيستم‏هاي تهويه موضعي و عمومي و اندازه‏گيري آلودگي صوتي و ارزيابي‌هاي ارگونوميكي و مهندسي فاكتور‌هاي انساني در محيط كار.
در ادامه مهندس محسني ساختار و مسووليت مديريت پيشگيري و درمان را براي حضار تشريح كرد و گفت: مديريت پيشگيري و درمان از سه اداره ايمني صنعتي، بهداشت صنعتي، اداره درمان و يك بخش استانداردها و محيط‌زيست تشكيل شده و نه كميته كاري در زمينه‌ ايمني و بهداشت همكاري مي‌كنند عبارتند از كميته حفاظت و بهداشت كار، كميته راهبري نظام مديريتي، كميته تخصصي ارزيابي ريسك، كميته تخصصي مشاغل سخت و زيان‏آور، كميته تخصصي اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه، كميته محاسبه سختي كار، كميته تعيين وضعيت شغلي پرسنل كم توان و ناتوان، كميته راهبري و اجرايي 5S و كميته KPO.
در بخش آموزش و ايجاد آگاهي و صلاحيت، كليه پرسنل قبل از استخدام آموزش‏هاي ايمني و بهداشتي مورد نياز را مي‏گذرانند و صلاحيت ايمني و بهداشتي آنها بررسي و با كار مورد نظر تطبيق داده مي‏شود. همچنين كليه پرسنل براساس برنامه مدون، حين كار، آموزش‏هاي كوتاه و بلندمدتي را مي‏گذرانند و از طريق بروشورها، كتابچه‏ها و تابلوهاي آگاهي دهنده و بعضاً از طريق پيج در جريان آخرين مسايل قرار مي‏گيرند.
مهندس محسني به اين نكته اشاره كرد كه شركت سايپا هم مانند ساير سازمان‏هايي كه OHSAS 18001 را مستقر كرده‏اند، مستندات لازم را تهيه مي‏كند. تاكنون سعي بر اين بوده تا حد امكان مستندسازي تلفيقي از مستندات سيستم‏هاي مديريت زيست محيطي و كيفي باشد. بخش استانداردها از طريق نمايندگان واحدهاي مختلف تمامي مدارك و مستندات را كنترل و در صورت لزوم براي بازنگري اقدام مي‏كند و نسخه‏هاي جاري آنها در كليه واحدهاي ذيربط در دسترس است.
در روند استقرار OHSAS 18001، كنترل عمليات پيش‏بيني شده است تا با روش‏هاي اجرايي مدون بعدي انحراف از خط مشي گرفته شود كه مي‌توان به نمونه‏هايي از اين كنترل عمليات اشاره كرد، در زمينه خريد از منابع خارجي كنترل عمليات شامل: تأييد خريد انواع مواد شيميايي، تأييد و تأمين البسه و لوازم حفاظت فردي، ارزيابي صلاحيت پيمانكاران از لحاظ ايمني و بهداشت شغلي؛ در زمينه فعاليت‏هاي خطرناك كنترل عمليات شامل: تعيين روش‏هاي كاري قبل و تأييد شرايط انجام كار، صدور مجوزهاي ايمني لازم (كار در ارتفاع، كار‏هاي گرم) استفاده از سيستم‏هاي كنترل ورود و خروج كاركنان به محل‏هاي خطرناك؛ در زمينه مواد خطرناك كنترل عمليات شامل: شناسايي محل انبارها و نگهداري موجودي‏ها، شناسايي روش‏هاي ايمني حمل و نقل و جابه جايي، تهيه برگه‏هاي اطلاعات ايمني مواد و در زمينه نگهداري ايمني كارگاه‏ها و تجهيزات، كنترل عمليات شامل: كنترل ايمني و بهداشتي كارگاه‏ها و تجهيزات، تهيه و كنترل و نگهداري البسه و لوازم حفاظت فردي، بازرسي‏هاي ايمني و بهداشتي تجهيزات مي‏شود.
مهندس محسني در مورد آمادگي، واكنش در شرايط اضطراري گفت: شركت سايپا داراي طرح جامع براي شناسايي احتمال وقوع و مقابله با حوادث در وضعيت‏هاي اضطراري بوده و در حال حاضر بيش از 200 نفر از پرسنل واحدهاي مختلف آموزش‏هاي تخصصي شرايط اضطراري را مي‏‎گذرانند. و در فواصل زماني معين، مانورهايي در زمينه امداد و نجات بويژه در شرايط بروز حريق برگزار مي‏شود و براساس نتايج حاصل از عملكرد در وضعيت‌هاي اضطراري و مانورها، روش‏هاي اجرايي بازنگري مي‏شود كه عمده اين عمليات توسط مديريت حراست صورت مي‌گيرد.
همچنين كليه مشخصه‏هاي كليدي عملكرد ايمني و بهداشتي پروژه‏ها و برنامه‏ها، عوامل زيان‏آور محيط كار و حوادث و بيماري‏هاي شغلي پايش و اندازه‏گيري مي‏شوند. در بسياري از موارد نتايج پايش و اندازه‏گيري‏ها، مبناي تحليل اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه قرار مي‏گيرد. كليه تجهيزات اندازه‏گيري مورد استفاده، كاليبره مي‏شوند و در صورت واگذاري عمليات به پيمانكاران خارجي، كاليبراسيون تجهيزات آنها كنترل مي‏شود.
از سويي در شركت سايپا چگونگي وقوع و ريشه بروز حوادث و رخدادها، مطابق روش اجرايي (تدوين شده) مورد بررسي، تجزيه و تحليل قرار مي‏گيرد و در نتيجه اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه لازم صادر مي‏شود. اين اقدامات ابتدا مخاطره سنجي شده سپس توسط كميته فني مورد بحث و بررسي قرار مي‏گيرد و نتايج اجراي اين اقدامات مورد ارزيابي قرار مي‏گيرد.
برنامه‏ مميزي داخلي به‌صورت سالانه تدوين شده و در زمان مقرر، مميزي‏ها توسط افراد آموزش ديده و مستقل از واحد مميزي شونده انجام مي‏گيرد. برنامه مميزي شركت برمبناي نتايج مميزي قبلي و نتايج ارزيابي ريسك مربوط به فعاليت‏ها انجام مي‏شود.
در نهايت جلسات بازنگري مديريت، با حضور مديرعامل، معاونان، اعضاي كميته‏هاي راهبري و حفاظت و بهداشت كار و افراد ذيربط طبق برنامه‌ پيش‌بيني شده برگزار مي‏شود و در آن جلسات برنامه‏ها و پروژه‏هاي متوقف شده يا به تاخير افتاده، اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه‏اي كه به نتيجه مطلوب نرسيده، آمار حوادث و بيماري‏هاي ناشي از كار، نتايج مميزي‏هاي داخلي و خارجي و گزارش وضعيت اضطراري بررسي مي‏شود.
اين همايش با پايان سخنراني مهندس محسني خاتمه يافت.

 
نویسنده:
مترجم :
منبع : ماهنامه انديشه گستر سايپا - شماره 34، فروردين و ارديبهشت 1383
تاریخ : فروردين و ارديبهشت 1383
مطالب مرتبط
 
 مصرف مرتب مقدار کمي آسپيرين از خطر سرطان مي کاهد
 10 واقعيت شگفت‌انگيز درمورد بدن انسان
 A.A.B/ تحليل و سنجش درجه تمركز و پراكنش شاخص هاي بهداشتي – درماني شهر اصفهان
 A.A.B/ ميزان آگاهي بهداشتي مربيان بهداشت مراكز آموزش استثنايي
 A.A.B/ بيماري هاي هپاتيت - شناخت راه هاي انتقال و پيشگيري از آن
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد