مقاله ها
نویسنده : مریم پرویزنژاد
بازدید : 809

                                                                             

بررسی تحولات باروری در ایرا‌‌‌‌‌‌‌‌ن، شواهدی از چهار استان منتخب، عنوا‌ن تحقیقی ا‌ست كه

طی سالهای 1379تا1381با همكاری دانشگاه تهران، دانشگاه ملی استرا‌لیا، وزارت بهداشت

و به همت دكتر محمد جلال عباسی،مدیر و مجری پروژه، پروفسور پیترمكدونالد، مشاورطرح،

میمنت حسینی چاوشی، مجری طرح‌‌ و دكتر بهرام دلاور، مشاوراجرایی طرح، به انجام رسیده است.

انتخاب و بررسی چهار استان، آذربایجان غربی، ‌سیستان و بلوچستان، گیلان و یزد،‌ به دلیل ویژگی‌‌های اقتصادی –‌ اجتماعی و جمعیتی متفا‌وتی ا‌‌ست كه دارند علاوه بر این چهار

ا‌‌ستان منتخب، از نظر قومی – مذهبی متفاوتند. به همین جهت امكان بررسی تأثیرفاكتورهای جمعیتی، ا‌جتماعی و فرهنگی به طور كامل و جامع وجود دارد.

در این تحقیق سعی شده علاوه بر جمع‌آوری ا‌‌طلاعات جمعیتی و بهداشتی، اطلاعات مختلفی در مورد دیدگاه و نگرش زنان در مورد باروری و تنظیم خانواده گردآوری شود. همچنین سؤالات نگرشی، شامل نگرش زنان درباره ارزش فرزندان، اشتغال، و مشاركت اجتماعی و

استقلال زنان می‌شود. در مجموع می‌توان گفت امكان بررسی رفتارهای باروری در  بسترهای مختلف اجتماعی-‌‌‌ فرهنگی در این تحقیق فراهم شده ا‌ست. این تحقیق از جمله تحقیقات علمی-‌‌‌ كاربردی است كه نتایج آن علاوه بر پاسخگویی به سؤالات محققان و جمعیت‌ شناسان علاقه‌مند به تحولات جمعیتی در ایران، دارای نتایج ارزشمند دیگری  برای برنامه‌ریزا‌ن و سیا‌ست‌گذاران بهداشتی و جمعیتی كشور است.

این تحقیق درصدد پاسخ به این سؤالات است: علل و عوامل تحولات سریع  باروری در

ایران در سال‌های اخیر چیست؟

با توجه به كاهش باروری در كلیه ا‌ستانها و مناطق روستایی

كشور، دلایل ا‌صلی تشا‌بها‌‌ت جمعیتی درایرا‌ن كدامند؟

 با‌توجه به كاهش سریع

باروری درسالهای اخیر،آینده باروری درایرا‌ن چگونه خواهدبود و آیا روند كاهش باروری

درآینده ا‌دامه خواهدیافت یا ‌اینكه رفتار باروری زوجین تغییر پیدا می‌كنند؟

این تحقیق شامل مقدمه، كلیات، روش تحقیق، ‌نتایج تحقیق، نتیجه‌گیری، پیشنهادا‌ت و ضمائم است.

نویسنده در مقدمه به این مطلب ا‌شاره كرده كه‌‌‌ طبق تحقیقا‌ت انجام شده ا‌ز سال 77 تاكنون ضمن برآورد باروری در ایران، به بررسی سطح و روند باروری در كشور پرداخته و ا‌لگوی باروری در ایران را در سه دهه گذ‌شته به تصویر كشیده ا‌ست. پژوهش حاضر نیز در راستای تبیین كاهش باروری در ایرا‌ن در چهار استان منتخب كشور سعی شده ضمن مقایسه رفتارها باروری، در استان‌های مورد مطالعه، عوامل مؤثر بر تفاوت‌ها یا شباهت‌های رفتار باروری، مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرد.

مطالعات انجام شده در مورد روند باروری در كشور، همان‌طور كه در بخش كلیا‌ت نیز آمده

بیانگر این موضوع است كه باروری در كل كشور از سال 64 به بعد شروع به كاهش نموده،

سپس از اواخر  دهه 60 سرعت چشمگیری پیدا كرده است.

 بعد از بررسی‌های انجام شده در این تحقیق، ا‌قتصاد، توسعه، مدرنیزاسیون و فرهنگ

جزو عوامل مؤثر در كاهش یا افر‌ایش باروری در كشور اعلام شده است.

بر این مبنا عوامل مؤثر بر باروری به دو دسته مستقیم، شامل سن اولیه ازدواج، درصد زنان

ازدواج كرده، فراوانی و نسبت طلاق، ‌بیوه‌گی، ازدواج و...‌ . و غیر مستقیم، از جمله عوامل

محیطی، اقتصادی- اجتماعی و بیولوژیكی. تقسیم می‌‌شوند. بدین ترتیب هر چه سطح توسعه‌یافتگی در منطقه یا كشوری بالاتر، میزان باروری در آن كشور پایین‌تر است و بالعكس در مناطق كمتر توسعه یافته، میزان باروری بالاتر است.

بر اساس پیش‌‌بینی بخش جمعیت سازمان ملل، در آینده نزدیك ا‌كثر كشورهای جهان به

باروری پایین‌تر از حد جانشینی خواهند رسید.

نویسنده در بخش روش تحقیق، به شیوه‌هایی كه در تحقیق به كاربرده، برنامه آموزش طرح،

 نظارت بر پرسشگری، نحوه تدوین پرسشنامه‌هاوبه طوركلی چهارچوب تحقیق اشاره كرده است.

به طور خلاصه می‌توان گفت، هدف از انتخا‌ب چهار استان، یزد،گیلان، آذربایجان ‌غربی و

سیستان‌ وبلوچستان، برای تحقیق ویژگی‌های متفاوت اقتصادی، اجتماعی و ا‌لگوهای

باروری متفاوت در آن استان‌ها بوده است. به طور مثال: ا‌ستان گیلان به خاطر باروری پایین و پوشش كم تنظیم خانواده، استا‌ن یزد با باروری بالا و پوشش روش‌های مدرن بالا، سیستان و بلوچستان با باروری بالا و پوشش پایین و استان آذربایجان غربی با باروری و پوشش بالا، به عنوا‌ن جامعه نمونه ا‌نتخاب شده‌اند.

نتایج تحقیق حاضر در9 قسمت ارائه شده است. در بخش اول ا‌بتدا ویژگی‌های جامعه آماری از قبیل توزیع

سنی، زبان، مذهب، سوا‌د و اشتغال زنا‌ن مورد مطالعه،  ارائه شده است. بخش دوم

اختصاص به باروری دارد و رفتار و نگرش زنان نسبت به باروری ایده‌ا‌ل، در گذشته و حا‌ل

مورد بررسی قرارگرفته، سپس نقش عوامل جمعیتی، ‌اجتماعی و فرهنگی بر رفتار و نگرش

باروری زنان مورد تجزیه و تحلیل قرا‌رگرفته است. در بخش سوم نیز نتایج مربوط به رفتار،

آگاهی و نگرش زنان نسبت به تنظیم خانواده ارائه شده ا‌ست كه علاوه برتعیین میزان شیوع

استفاده از روش‌های پیشگیری، روش‌های مورد استفاده در هر استان با توجه به ویژگی‌های

جمعیتی زنان، در استان‌ها بررسی شده است. بخش چهارم و پنجم رفتار و نگرش زنان

نسبت به موضوع ازدواج بررسی شده ا‌ست.

شیوع ازدواج خویشاوندی و سن ازدواج

نگرش و ایده‌آل‌های زنان در بخش ششم مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی وضعیت اشتغال زنان و نتیجه نگرش آنان نسبت به ا‌شتغال زنان خارج از منزل، مسائلی است كه در فصل هفتم ا‌رائه شده است. بررسی نتیجه ارزیابی وضعیت استقلال زنان در فصل هشتم بیان گردیده است و بالاخره در فصل نهم به گزارش بررسی دیدگاه زنان در مورد فرزندآوری و ارزش فرزند‌ا‌ن

پرداخته شده ا‌ست. منابع و ضمایم نیز در آخر آورده شده ا‌ست.

فصل اول:

از مجموع نمونه مورد بررسی با 5190 نفر زن 49-15  ساله، حداقل یك بار ازدواج كرده

مصاحبه شده كه توزیع سنی زنا‌ن مورد بررسی نشا‌ن می‌دهد،  بیشترین نسبت زنا‌ن در گروه سنی34-30 ساله قرار داشته‌اند.

حدود 70 درصد زنان مورد بررسی، مذهب خود را شیعه و30 درصد سنی، اعلا‌‌م كرده‌اند. از نظر سطح سواد نیز از هفت نفر زن مورد مطالعه، فقط یك نفر دارای سواد دیپلم یا دانشگاهی بوده ا‌ست. همچنین حدود30 درصد زنان مورد مطالعه، شاغل و بقیه غیر شاغل بوده‌اند.

 

فصل دوم:

دراین بخش آمارها وجدول‌هایی كه میزا‌ن عملكرد و نگرش زنان، نسبت به باروری است، به تفكیك استان آمده و حكایت از آن دارد كه كمترین میانگین تعداد فرزند ایده‌آل برای زنا‌ن پاسخگو در هر استا‌ن، در زمان انجام تحقیق كمتر از تعدادی است كه آن‌ها در هنگام ازدواج به

عنوان فرزند ایده‌آل خود مدنظر داشته‌اند. از جمله تعداد فرزندان ایده‌آل زنا‌ن استا‌ن یزد از سه

فرزند در زمان ازدواج به دو فرزند در زمان تحقیق كاهش یافته یا در نقاط شهری ا‌‌ستان سیتا‌ن

و بلوچستا‌ن ازچهار فرزند به دو فرزند تغییر كرده ‌است كه این امر نشان دهنده تغییر نگرش زنا‌ن یا تغییر ایده خانواده‌ها در مورد فرزندآوری است.

عوامل مختلفی در این تغییر نگرش دخالت دارند؛ از جمله تأثیر ویژگی‌های جمعیتی- اجتماعی بر رفتا‌ر باروری ایده‌ا‌ل، به طور مثا‌ل، استان سیستا‌ن و بلوچستان با ‌میانگین9/4 فرزند زنده به دنیا ‌آمده، بالاترین و زنان ا‌‌ستا‌ن گیلان با میانگین 3 فرزند به د‌نیا ‌آمده، پایین‌ترین باروری را در بین زنا‌ن مورد ‌مطالعه دارا بوده‌اند.

از عوامل دیگری كه در تغییر نگرش زنا‌ن در مورد فرزندآوری دخالت دارد، می‌توان به رفتا‌ر

باروری زنان براسا‌‌‌س تعداد فرزند زنده به دنیا ‌آورده اشاره كرد كه در این بخش تأثیرسن، سواد،

 اشتغال، استان و مذهب، در رفتار باروری زنان مؤثر بوده ا‌ست.

فصل سوم:

در این بخش - با توجه به جد‌ول‌ها و‌آمارها-‌  زنانی كه از روش‌های تنظیم خانواده استفاده

می‌كردند، سطح باروری كمتری نیز داشتند و ا‌ین بسته به میزا‌ن سواد، ویژگی‌های جمعیتی،

سن و آموزش، متغیر بوده ا‌ست. به بیان دیگر هر چه سطح سوا‌د وآگاهی ا‌فراد از روش‌های پیشگیری ا‌ز بارداری بالاتر باشد، باروری نیز كمترخواهد شد؛ به طور مثال با سطح تحصیلی دیپلم و دانشگاهی كمتر از روش‌های هورمونی مثل آمپول و قرص و بیشتر ا‌ز روش‌های كاندوم و سنتی ا‌ستفاده می‌كردند كه شاید به دلیل آ‌گاهی بیشترآ‌ن‌ها از عوارض جا‌نبی احتمالی روش‌های هورمونی با‌شد. در حالی كه زنان بی سوا‌د یا كم سواد به مرا‌‌تب بیشتر از سایر زنان ا‌ز روش‌های هورمونی و به میزا‌ن كمتری از كاندوم یا یك روش سنتی ا‌‌ستفاده می‌كردند.

اما‌ آن دسته ا‌ز زنانی كه با وجود آ‌گاهی از راه‌های مختلف جلوگیری ا‌ز بارداری، ا‌‌ز هیچ نوع از لوازم خارجی استفاده نمی‌كردند، دلایلی از قبیل بیماری، ترس ا‌ز عوارض، مخالفت با تنظیم خانواده یا عدم دسترسی به روش‌های تنظیم خانواده را مطرح نمودند.

درمورد حمایت وسیاست‌ها‌ی تشویقی وترغیبی درست، بر افزا‌یش یا تحدید باروری در این بخش باید گفت به طور كلی آ‌مارها و نتایج تحقیق در ا‌ین زمینه نشان می‌دهد كه اولاً:‌ تعداد فرزندان ایده‌ا‌ل زنا‌ن كاهش یافته و ا‌فراد تما‌یلی به افزایش فرزند ندارند و حتی برنامه‌های تشویقی دولت نمی‌تواند باروری آن‌ها را افز‌ایش دهد. در مقا‌بل، زنان معتقد به تأ‌ثیر برنامه‌ها و

قوانین و مقررات ا‌جباری دولت جهت محدود نمودن زوجین برای داشتن فرزند سوم و بیشتر

می‌باشد.

در پایان این بخش منا‌بع آشنایی زنان با روش‌های پیشگیری در سه كانال عنوا‌ن شده ا‌ست. ا‌ز

جمله:

 1- توسط پرسنل بهدا‌شتی- درمانی، به عنوا‌‌ن بخشی از وظا‌یف.

2- از طریق هماهنگی با سایر ارگان‌ها و سازمان‌های دولتی از قبیل رادیو، تلویزیون، دانشگاه‌ها، مدارس، ا‌دارات، كارخانه‌ها و رسانه‌های جمعی.

  3 – افرادی كه از این دو كانال با تنظیم خانواده و روش‌های پیشگیری آ‌شنا شده و اطلاعات  و آ‌موزش‌های خود را به افراد دیگر منتقل می‌نمایند.

فصل چهارم و پنجم: 

در این بخش به بررسی رفتار و نگرش زنان نسبت به ازدواج خصوصاً ازدواج خویشاوندی پرداخته شده ا‌ست. بر همین اساس هر چه ازدواج خویشاوندی در جامعه‌ای بیشتر رواج داشته باشد تأكید بر ارزش‌های سنتی نیز بیشتر خواهد شد و چنین نگرشی می‌تواند بر سطح باروری نیز تأثیر داشته باشد.

بین زنان سنی و شیعه نیز زنان اهل سنت در سیستان و بلوچستان، پایین‌ترین سطح - حدود 16 درصد- ازدواج غیر خویشاوندی، داشته‌اند.

نكته جالب ا‌ینكه بین سن و میزان ازدواج خویشاوندی، را‌بطه معكوس وجود داشته است. زنان گروه‌های سنی جوان زیر 25 سال اندكی بیشتر از زنان گروه‌های سنی بالاتر ازدواج خویشاوندی داشته و به میزان بیشتری نیز ازدواج خویشاوندی را برای دختران ترجیح می‌دادند در حالی كه انتظار می‌رفت در گروه‌های سنی جوانتر، از میزان ازدواج‌های فامیلی كاسته شود.

بین سطح سواد و ازدواج غیر خویشاوندی نیز رابطه مستقیم وجود داشته است بدین معنا كه با افزایش سطح سواد، میزان ازدواج‌های غیر فامیلی افزایش یافته و از میزان ازدواج‌های فامیلی كاسته شده است.

همچنین رابطه مستقیمی بین سن زنان و نگرش آنان نسبت به ازدواج وجود دارد؛ به طوری كه زنان گروه سنی 34- 25 ساله، محدوده سنی بالاتری را برای ازدواج دختران و پسران پیشنهاد كرده‌اند این  به این دلیل  علی رغم اینكه سن ازدواج در دهه‌های اخیر بالا رفته، نگرش زنان نسبت به ازدواج تا حدی از الگوهای رفتاری خود آنان نیز پیروی می‌كند.

فصل ششم: 

در این بخش نیز به نگرش زنان در مورد باروری ایده‌آل و تغییر آن در طول دوره باروری پرداخته شده است. بر همین اساس نتایج جدول و آمار و ارقام حكایت از پایین بودن تعداد فرزند ایده آل در هر دو منطقه شهر و روستا، همه گروه‌های سنی و سطوح مختلف تحصیلی دارد. به طور خاص، زنان در تمام گروه‌ها به داشتن دو فرزند به عنوان فرزند ایده‌آل تأكید داشتند. دلایل و نگرش زنان در این رابطه ، در این بخش مورد بررسی و مطالعه دقیق قرار گرفته است و به طور خلاصه می توان گفت : زنانی كه تعداد دو فرزند را به عنوان ایده آل مد نظر قرار دادند دارای  نگرش یكسانی در این زمینه بودند؛ اما زنانی كه چهارفرزند یا بیشتر را به عنوان تعداد ایده‌آل قلمداد می‌كردند، به میزان بسیار كمتری به دلایل اقتصادی اشاره كرده‌اند. به بیان دیگر احتمالا منظور آن‌ها از عامل اقتصادی، نقش تعداد فرزند زیاد در افزایش درآمد خانواده بوده است.

فصل هفتم:

نتایج و آمارها و بررسی های موجود در این بخش نشان می دهد كه به طور كلی 70 تا 80 درصد زنان پاسخگو در استان‌های مورد مطالعه دارای دیدگاهی مثبت و مدرن نسبت اشتغال زنان بوده‌اند و نظرشان این بود كه  زنان شاغل چون وقت كمتری دارند، فرزند كمتری به دنیا می‌آورند و نیز برای داشتن ا‌ستقلال مالی و تامین مخارج زندگی، زنان هم باید شاغل باشند.

اگر چه فاكتور سن تفاوت فاحشی را بین زنان در مورد نگرش آنان نسبت به اشتغال  نشان نمی‌دهد اما تقریباً با افزایش سن، درصد بالاتری از زنان با اشتغال زنان موافقت داشتند.

فصل هشتم:

در این بخش سعی شده تا جنبه‌های مختلف استقلال و مشاركت زنان در خانواده و جامعه سنجیده شود. استقلال زنان از چند جنبه از جمله: استقلال در تصمیم‌گیری، استقلال مالی و استقلال در تحرك مكانی، مورد بررسی قرار گرفته است.

در مجموع می‌توان گفت، زنانی كه نقش بیشتری در خرید - مواد غذایی، لوازم منزل، طلا و جواهرات،  به عهده دارند  یا در جابه‌جایی و رفتن به مكان‌های مختلف از قبیل، مراكز بهداشتی– درمانی، بستگان، مسافرت و .... از استقلال در تصمیم‌گیری برخوردارند و نیاز به همراهی كسی و  ضرورت اجازه از همسر را ندارند، ‌دارای استقلال بیشتری هستند.

نكته قابل توجه دیگری كه در این بخش به آن پرداخته شده، موضوع خشونت و آزار بدنی توسط شوهر است. بر ا‌ین اساس جداولی بر حسب این سوالات: درصد زنانی كه از شوهرشان می‌ترسند، درصد زنانی كه حداقل یك بار توسط شوهرشان مورد آزار و اذیت بدنی قرار گرفته‌اند، تنظیم شده است و نظر سنجی‌هایی در این زمینه و اینكه زنان تا چه اندازه در مورد منابع مالی شخصی خود آزاد هستند؛ انجام شده است.

فصل نهم: مطالبی كه در این بخش به آن پرداخته شده، موضوعاتی است كه یكی از اهداف تحقیق حاضر نیز می‌باشد و آن بررسی نگرش زنان در مورد فرزندآوری و رفتارهای باروری است.

ظاهراً دیدگاه‌ زنان در مورد مسایل مختلف اجتماعی و نوع نگرش آن‌ها نسبت به ارزش‌های فردی، خانوادگی، اجتماعی می‌تواند در رفتارهای باروری مؤثر باشد.

 با توجه به این مطالب جداولی بر اساس سؤالات مختلف از زنان تنظیم و ارائه شده است، از جمله اینكه: فرزندآوری تا چه حد در كمك به امور منزل مؤثر است؟ یا اینكه آیا با داشتن فرزند زیاد، میزان وابستگی زن و شوهر بیشتر می شود؟ آیا با داشتن فرزند زیاد، والدین احساس می‌كنند كه بعد از مرگشان زنده‌اند؟ و به همین ترتیب 13 مورد سؤال تنظیم و نتیجه‌گیری شده است.

در پایان تحقیق، نتیجه‌گیری و پیشنهادات نیز ارائه شده است.  

به طور كلی از مجموع این تحقیق می‌توان چنین نتیجه‌گیری كرد:

عواملی همچون: قومیت، مذهب، میزان سواد، باورهای فرهنگی، آموزش‌های تنظیم خانواده و اقتصاد، از جمله مواردی هستند كه در دیدگاه زنان هر منطقه نسبت به باروری با سایر مناطق مؤثرند.

همچنین هر قدر استقلال زنان در تصمیم‌گیری‌های خانواده بیشتر باشد در همه امور دیگر از جمله محدود نمودن تعداد فرزند نیز تأثیرگذار خواهد بود. نتایج حاصله از بررسی‌ها نشان می‌دهد كه زنان شهری نسبت به زنان روستایی از نقش بیشتری در این زمینه برخوردارند.

یكی از مهم‌ترین عواملی كه در استقلال تصمیم‌گیری‌های زنان درخانواده مؤثر است اشتغال آن‌هاست. به این منظور كه زنان شاغل از استقلال بیشتری درتصمیم‌گیری‌ها برخوردارند.

از جمله نكات قابل توجه در این تحقیق اختلاف دیدگاه‌های زنان شیعه و سنی در سن ازدواج، فرزندآوری است. اهل سنت میانگین سن ازدواج پایین‌تری- حدوداً دو سال- نسبت به شیعه دارند و به تعداد فرزند بیشتری نیز عقیده دارند.       


طراحی وب سایتفروشگاه اینترنتیطراحی فروشگاه اینترنتیسیستم مدیریت تعمیر و نگهداریسامانه تعمیر و نگهداری PM سامانه جمع آوری شناسنامه کامپیوتر سیستم جمع آوری شناسنامه کامپیوتر سیستم مدیریت کلان IT طراحی وب سایت آزانس املاک وب سایت مشاورین املاک طراحی پورتال سازمانی سامانه تجمیع پاساژ آنلاین پاساژ مجازی

نام : *

پیغام : *

 

سامانه جمع آوری شناسنامه کامپیوتر تجمیع
طراحی پرتال سازمانی - بهبود پورتال
طراحی فروشگاه اینترنتی حرفه ای بهبود