صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
فروشگاه رایکا فروش پر تخفیف محصولات هیرشا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
جشن سده در فرهنگ بومي مردم خراسان
تعداد بازدید : 701
 
 سده جشن عمومي و همه گير دوره ساساني نبوده و کاملا زرتشتي نيز نيست. در متون پهلوي نيز ظاهرا سخني از سده نيست و مطمئنا آييني متأخر هم نيست.تنها از متون اسلامي بر مي آيد که پيش ازاسلام، جشن سده وجود داشته است.
جشن سده در واقع، جشن چله خورشيد است، يعني چهل روز از شب يلدا ، شب تولد خورشيد گذشته است که آن را جشن مي گرفتند و آتش به پا مي کردند و اين جادوي گرم کردن جهان به شمار مي آمده است. چله که سردترين موقع سال است، در اين زمان تمام مي شود و پس از آن زمين نفس مي کشد و در چله بعدي از سرما کاسته مي شود. آتش روشن کردن به نوعي جادوي باز آوردن گرماي خورشيد به شمار مي آمده است. مثلا پرنده ها را نيز آتش زده و رها مي کردند و همه اين مراسم براي تسريع حرکت خورشيد بوده است
جشن سده در دهمين روز از ماه بهمن، به هنگام شب، برگزار مي شده است. در توجيه اين جشن افسانه هاي گوناگوني پديد آمده است:

الف ـ روزي هوشنگ با يک صد تن از ياران به کوه رفت. ماري عظيم به سوي او و يارانش فراز آمد.هوشنگ سنگي به سوي مار پرتاب کرد.سنگ بر سنگ آمد و از برخورد دو سنگ آتش پديدار گشت و مار بسوخت. پديد آمدن آتش را جشن گرفتند و آن را سده نام نهادند.
ب ـ چون کيومرث را يک صدفرزند پديد آمد و ايشان به حد رشد رسيدند، جشني برپا شد و آن را جشن سده ناميدند.بعضي اين داستان را به آدم ابوالبشر نسبت مي دهند. پ ـ چون جمع مشي و مشيانه و فرزندان به صد رسيد، آن واقعه را جشن گرفتند و آن را سده نام نهادند. ت ـ ارماييل، وزير ضحاک، هر روز يکي از دو تني را که مي بايست مي کشت و از مغزشان ماران دوش هاي ضحاک را غذا مي داد، از مرگ مي رهانيد. چون فريدون بر ضحاک پيروز شد، تعداد اين آزاد شدگان به يک صد تن برآمده بود . ارماييل ، فريدون را بي آگاهانيد، فريدون باور نکرد و تني چند را فرستاد تا جوياي حقيقت شوند. آن يک صد تن، به شب، درحضور بازرسان فريدون، هر يک آتشي جداگانه در کوهستان افروختند. يک صد آتش بر آسمان برخاست. بازرسان بديدند و به فريدون گزارش کردند. آزادشدگان اين موفقيت را جشن گرفتند و به اعتبار يک صد تن بودن خود آن را جشن سده ناميدند.
ث ـ آن را يادبود پيروزي زوتهماسب بر افرآسياب مي دانند.
ج ـ چون با گذشت يک صد روز از زمستان بزرگ، سر ما به پايان اوج خود مي رسد و از آن پس سستي مي گيرد ، به شادي اين سستي و زوال ، نياکان ما جشن سده را برپا مي کردند.
چ ـ از جشن سده تا نوروز ، پنجاه روز و پنجاه شب در پيش است که مجموعا صد شب و روز مي شود. به سبب اين امر جشن سده را پنجاه روز به نوروز مانده جشن مي گرفتند.
ح ـ از اين روز تا روز گردآوري غله در نواحي جنوبي ايران يک صد روز فاصله است.
درباره آداب اين جشن نيز رواياتي هست:
ـ اين جشن را به هنگام شب برگزار مي کردند. همگان به صحرا مي رفتند و کوهه هايي از بوته ها فراهم مي ساختند و آنها را بر مي افروختند و شادي و پايکوبي مي کردند و معتقد بودند که اين آتش بازمانده سرما را نابود مي کند. گردآوري اين بوته ها فريضه اي عمومي شمرده مي شد و بزرگان و مالداران کساني را اجير مي کردند ، تا به جاي ايشان بوته گردآورند.
ملوک وسلاطين ،مرغان وجانوران صحرايي را گرفته، آنها را به نفت مي آغشتند و يا برپاي ايشان دسته هاي خشک گياه مي بستندو در پرندهيا گياه آتش مي افکندند و ايشان را رها مي ساختند تادر صحرا و آسمان تيره به پرواز در آيند.
در جشن سده سپر و شمشير چوبين و بوق سفالين مي فروختند و صورتک ها برچهره مي زدندو چنگ و چغانه بر مي گرفتند و به شب، در شهر چراغ ها مي کردند.
جشن سده در خراسان
جشن سده تقريبا در تمام روستاهاي خراسان با سرور و شادي و شکوه خاص برگزار مي شود و با وجود گذشت چند هزار سال هنوز هم در ميان خراسانيان زنده و جاويد مانده است. اين جشن در خراسان روز دهم بهمن ماه يعني پنجاه روز پيش از نوروز آغاز گرديده و معمولا سه روز به طول مي انجامد.
روستانشينان خراسان در شب هاي يازدهم و دوازدهم و سيزدهم بهمن ماه به مناسبت فرا رسيدن جشن سده به شادي و رامش مي پردازند و در حين اجراي آتش افروزي تصنيفي مي خوانند که از دوران کهن سينه به سينه نقل شده است و امروز به ما رسيده ، دراين تصنيف برگرداني وجود دارد به اين مضمون : سد به غله ، پنجه به نوروز ( يعني صد روز به غله ، پنجاه روز به نوروز) از اين برگردان به خوبي پيداست که اين جشن به مناسبت نزديک شدن فصل غله و برداشت محصول برپا مي شده است.
 
نویسنده: دکتر نازيا سادات ناصري
مترجم :
منبع :
تاریخ :
مطالب مرتبط
 
 توت انخ آمون
 خط ميخي
 A.A.B/ كاربرد آمار در باستان شناسي
 A.A.B/ بررسي و مطالعه ساختاري گل نوشته هاي خط ميخي هفت تپه خوزستان
 A.A.F/ معرفي پايگاه هاي اطلاع رساني رشته باستان شناسي (مرحله اول – مقدماتي)
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد