صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
فروشگاه رایکا فروش پر تخفیف محصولات هیرشا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
حمام خسروآقا در تابلوي فلاندن زنده است
تعداد بازدید : 112
 
 مام ميهن با روحي آزرده و چشماني مضطرب بر فراز اصفهان، پايان اقتدار و شكوه صفويان را به نظاره نشسته است. وارثان سلطنت صفوي، غوطه در لذت گذشته و بي خيال از مرزها، دل به زندگي دربار داده اند. ديگر كسي به شاه اسماعيل و شاه عباس رحمتي نثار نمي كند. از هر سو بوي آشوب و فتنه به مشام مي رسد. افغان ها مجال را در مرزها بريده اند اما اصفهان در خواب است.
شاه سلطان حسين در باغ هشت بهشت به تماشاي گل ها نشسته است. آواز پرندگان، سمفوني دلنشين عصرگاهي اوست. خسروآقا، خواجه حرمسرا به حضور شرفياب مي شود. دير زماني است كه او را مي شناسد. پدرش شاه سليمان نيز با او رابطه خوبي داشت. مختصر سخن مي گويد:
«... كار نگارش كتيبه سنگاب حمام به پايان رسيد.»
اما حكايت حمام خسروآقا در تاريخ ايران آغاز شد.
آنگاه كه شاه عباس در انديشه بود تا طرحي بديع در تخت نشين خود بيافريند و از هر سو، معماران و هنرمندان را به اصفهان فرا مي خواند، آنگاه كه روح هنر ايراني در تار و پود سنگ، آجر و چوب بناهاي اصفهان تنيده مي شد اصفهان گام در راهي نهاد كه سيصد سال پس از آن محمدمهدي بن محمد رضا «اصفهاني آن را در نصف جهان» خواند و فلاندن و پاسكال نقاش و سامان فرانسوي يكصد و پنجاه سال پس از ساخت اين حمام، تصويري زيبا و گويا از آن بر بوم آفريدند تا دگر بار روح شيفته تاريخ و تمدن ايراني در سال 1353 بتواند آن را از زير خروارها غبار بيرون كشد و گرمخانه اش را به كمال باز آفرينند.
دوره رونق ساخت حمام در ايران به عصر صفويه بر مي گردد. جدا از نقش انكارناپذير حمام در پاكيزگي و بهداشت كه جزء اصلي فرهنگ ايراني است، انجام برخي آيين ها و رسوم محلي و ملي در اين ميان، موجب شده است كه روح هماره ايراني فارغ از زخم چينه و آجر، بي محابا به جنگ سنگ و خاك برود و آب را از عمق چاق و قنات بيرون بكشد تا به زير گنبدي بلند، آراسته به شيوه معقلي و با كاربندي هاي زيبا، فضايي بيافريند تا لختي روح و جان آرام گيرد. و اين راهي است پيش روي ايراني كه از عصر باستان آغاز مي شود و از تخت جمشيد، كاخ آشور، سيراف (در حاشيه خليج فارس)، جرجان، تبريز، مراغه، سلطانيه مي گذرد و سرانجام به اصفهان مي رسد.
حمام خسروآقا مطابق آنچه كه در كتاب «نصف جهان في تعريف اصفهان» نوشته اصفهاني در اوايل قرن چهاردهم قمري آمده است، «در طرف شمال ميداني معروف به ميدان حوض» توسط يكي از خواجگان شاه سليمان به نام خسروآقا بر اساس سنت و فرهنگ مرسوم آن دوران به عنوان امري خير و عامل المنفعه ساخته شده بود. مرحوم سيد علي جناب در كتاب الاصفهان ابعاد آن را 26×33 ذرع آورده است. محل حمام در كنار ميدان حوض و در فاصله اندكي از بازار مسگرها، ميدان نقش جهان، باغ چهلستون و محله حكومتي قرار داشت.
ترتيب سلسله مراتب فضاهاي مختلف حمام خسروآقا همانند ساير حمام ها به گونه اي بوده است كه مشتريان پس از دخول به حمام و گذر از دالان و هشتي ورودي وارد بينه حمام مي شوند. تزيينات زيباي اين بخش از حمام در اثر فلاندن به خوبي نشان داده شده است. گنبد مركزي رختكن به طرز زيبايي به شيوه معقلي با كلمات مقدس الله، محمد و علي تزيين يافته بود و نيم گنبد پوشش هاي طرفين گنبد مركزي با كاربندي و تزيينات آجري جلوه خاصي به آن بخشيده بود.
پس از كندن رخت ها و عبور از دالان «ميان در» به گرمخانه مي رفتند. چند پله را بالا مي رفتند و دولا، از ورودي كوچك خزينه عبور مي كردند تا به گرم ترين و مرطوب ترين قسمت حمام وارد شوند. چند لحظه اي در خزينه، تن را به گرما و رطوبت مي سپردند و آتش تون و گلخن كه آب را آرام مي كرد، حس مي كردند. سپس به گرمخانه بر مي گشتند تن را شسته و شو داده وارد بينه مي شدند و پاها را در حوض كوچكي كه آب جاري در آن روان بود، شسته و به قسمت سربينه وارد مي شدند. با لنگ خود را خشك مي كردند و از طريق هشتي خارج مي شدند.
يكي از نكات جالب و مهم اين حمام هم ترازي كف حمام با كف زمين بود كه بر خلاف حمام هاي ساير شهرها است كه براي استحصال آب و سوار شدن آب قنات، كف حمام را در سطح پايين تر از كف زمين مي ساختند. مطابق رسم رايج در اصفهان آب حمام، با وجود نهر جاري و مسلط جنب آن از چاه كشيده مي شد. همچنين با وجود سخت بودن فراهم آوردن شرايط مناسب براي استحمام و تنظيم تهويه هواي داخل حمام با كنترل رطوبت و نور علي رغم استحمام تعداد زيادي از افراد در يك زمان، هواي حمام خسروآقا مطابق نظر اصفهاني، «مطلقا غلظتي» نداشت.
اين حمام با وجود آن كه تا اوايل قرن 14 ه‍.ق يعني حدود هفتاد و اندي سال پيش فعال بود ولي در اوايل قرن حاضر متروكه مي شود. با تصرف فضاي ورودي آن توسط مغازه داران، دكان هاي كوچك و بزرگي در آنجا ساخته مي شود كه در اوايل دهه پنجاه، بقاياي اين حمام شناسايي و سرانجام بخشي از آن به ويژه سربينه، الگوبرداري از نقاشي فلاندن بازسازي و به عنوان چايخانه سنتي در سال 1356 مورد بهره برداري قرار مي گيرد. تا اين كه در اوايل سال 1374 در نيمه شب و طي چند ساعت، بناي حمام به كلي ويران و نابود مي شود.

منابع :
1 _ حمام خسروآقا، باقر آيت اله زاده شيرازي مجله اثر، شماره 25، سال 1374، ص 2 الي ص 27 .
2 _ بناهاي عام المنفعه، گروه نويسندگان، حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي، 1379، ص 75 _ 74.
 
نویسنده: رضا مصطفي زادگان
مترجم :
منبع :
تاریخ :
مطالب مرتبط
 
 توت انخ آمون
 خط ميخي
 A.A.B/ كاربرد آمار در باستان شناسي
 A.A.B/ بررسي و مطالعه ساختاري گل نوشته هاي خط ميخي هفت تپه خوزستان
 A.A.F/ معرفي پايگاه هاي اطلاع رساني رشته باستان شناسي (مرحله اول – مقدماتي)
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد