صفحه اصلی

آرشیو مقاله ها

آرشیو اخبار

همکاری با ما

تماس با ما
 
عنوان خبر
 
  
 
سامانه جمع آوری خودکار تجهیزات IT
افرنگ نیوز مجله زندگی
ماشین ایرانی
elham_fitnees_cool
فروشگاه رایکا
فروشگاه رایکا
هر روز صبح جدیدترین اخبار در افرنگ نیوز کلیک کنید ...
تفسير جزء5 (سوره نساء آيه 24 تا 147)
تعداد بازدید : 550
 
 


قبل از ورود در تفسير آيات اين سوره يادآورى چند نكته لازم است :
1 - محل نزول سوره نساء
تمام آيات اين سوره ( به استثناى آيه 58 طبق نقل بعضى از مفسران ) در مدينه نازل شده است و از نظر ترتيب نزول بعد از سوره ممتحنه قرار دارد .
زيرا ميدانيم ترتيب كنونى سوره هاى قرآن مطابق ترتيب نزول سوره ها نيست يعنى بسيارى از سوره هائى كه در مكه نازل شده در آخر قرآن قرار دارد و بسيارى از سوره هائى كه در مدينه نازل شده است در اوائل قرآن قرار گرفته .
البته همانطور كه در آغاز جلد اول گفتيم مداركى در دست است كه جمع آورى سوره هاى قرآن به شكل كنونى در زمان خود پيغمبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) واقع شده بنا بر اين به هنگام جمع آورى قرآن شخص پيامبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) به دلائل مختلفى از جمله اهميت مطالب ، و ترتيب طبيعى آنها ، دستور داده است كه سوره ها را بر طبق وضعى كه الان مى بينيم ترتيب دهند ، كه نخستين آنها سوره حمد و آخرين آنها سوره الناس است بدون اينكه كلمه و يا حتى حرفى از آيات و يا سوره ها كم و يا زياد شود .
اين سوره از نظر تعداد كلمات و حروف ، طولانى ترين سوره هاى قرآن بعد از سوره البقره است و داراى 177 آيه ميباشد و نظر به اينكه بحث هاى فراوانى در مورد احكام و حقوق زنان در آن طرح شده به سوره نساء ناميده شده است .
2 - محتويات اين سوره
همانطور كه گفتيم اين سوره در مدينه نازل شده ، يعنى به هنگامى كه پيامبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) دست در كار تاسيس حكومت اسلامى و ايجاد يك جامعه سالم انسانى بود ، به - همين دليل بسيارى از قوانينى كه در سالم سازى جامعه مؤثر است در اين سوره نازل شده است .
از طرفى چون افرادى كه تار و پود اين جامعه نو پا را تشكيل مى دادند ، افراد بت پرست ديروز با آن همه آلودگى هاى دوران جاهليت بوده اند ، لذا بايد قبل از هر چيز رسوبات گذشته را از مغز و روح آنها بيرون ساخت و به جاى آن قوانين و برنامه هائى كه براى نوسازى يك جامعه فرسوده لازم است قرار داد بطور كلى بحث هاى مختلفى كه در اين سوره مى خوانيم عبارتند از :
1 - دعوت به ايمان و عدالت و قطع رابطه دوستانه با دشمنان سرسخت .
2 - قسمتى از سرگذشت پيشينيان براى آشنائى هر چه بيشتر به سرنوشت جامعه هاى نا سالم .
3 - حمايت از كسانى كه نيازمند به كمك هستند ، مانند يتيمان ، و دستورهاى لازم براى نگاهدارى و مراقبت از حقوق آنها .
4 - قانون ارث بر اساس يك روش طبيعى و عادلانه در برابر شكل بسيار زننده اى كه در آن زمان داشت و به بهانه هاى مختلفى افراد ضعيف را محروم مى ساختند .
5 - قوانين مربوط به ازدواج و برنامه هائى براى حفظ عفت عمومى .
6 - قوانين كلى براى حفظ اموال عمومى .
7 - كنترل و نگهدارى و بهسازى نخستين واحد اجتماع يعنى محيط خانواده .
8 - حقوق و وظائف متقابل افراد جامعه در برابر يكديگر .
9 - معرفى دشمنان جامعه اسلامى و بيدار باش به مسلمانان در برابر آنها .
10 - حكومت اسلامى و لزوم اطاعت از رهبر چنين حكومتى .
11 - تشويق مسلمانان به مبارزه با دشمنان شناخته شده .
12 - معرفى دشمنانى كه احيانا فعاليت هاى زير زمينى داشتند .
13 - اهميت هجرت و لزوم آن به هنگام روبرو شدن با يك جامعه فاسد و غير قابل نفوذ .
14 - مجددا بحث هائى در باره ارث و لزوم تقسيم ثروت هاى متراكم شده در ميان وارثان .
3 - فضيلت تلاوت اين سوره
پيامبر اسلام طبق روايتى فرمود : هر كس سوره نساء را بخواند گويا به اندازه هر مسلمانى كه طبق مفاد اين سوره ارث ميبرد ، در راه خدا انفاق كرده است و همچنين پاداش كسى را كه برده اى را آزاد كرده به او ميدهند .
بديهى است در اين روايت و در تمام روايات مشابه آن ، منظور تنها خواندن آيات نيست بلكه خواندن ، مقدمه اى است براى فهم و درك ، و آن نيز به نوبه خود مقدمه اى است براى پياده ساختن آن در زندگى فردى و اجتماعى ، و مسلم است كه اگر مسلمانان از مفاد آيات اين سوره در زندگى خود الهام بگيرند همه اين پاداشها را علاوه بر نتائج دنيوى آن خواهند داشت .


* وَ الْمُحْصنَت مِنَ النِّساءِ إِلا مَا مَلَكَت أَيْمَنُكمْ كِتَب اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ أُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَاءَ ذَلِكمْ أَن تَبْتَغُوا بِأَمْوَلِكُم محْصِنِينَ غَيرَ مُسفِحِينَ فَمَا استَمْتَعْتُم بِهِ مِنهُنَّ فَئَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضةً وَ لا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَضيْتُم بِهِ مِن بَعْدِ الْفَرِيضةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً(24)
ترجمه :
24 - و زنان شوهردار ( بر شما حرام است ) مگر آنها را كه مالك شده ايد ، اينها احكامى است كه خداوند بر شما مقرر داشته و زنان ديگر غير از اينها ( كه گفته شد ) براى شما حلال است ، كه با اموال خود آنها را اختيار كنيد در حالى كه پاكدامن باشيد و از زنا خوددارى نمائيد ، و زنانى را كه متعه مى كنيد مهر آنها را ، واجب است بپردازيد و گناهى بر شما نيست نسبت به آنچه با يكديگر توافق كرده ايد بعد از تعيين مهر ، خداوند دانا و حكيم است .
تفسير :
و المحصنات من النساء اين آيه ، بحث آيه گذشته را در باره زنانى كه ازدواج با آنها حرام است دنبال مى كند و اضافه مى نمايد كه : ازدواج و آميزش جنسى با زنان شوهردار نيز حرام است .
محصنات جمع محصنة از ماده حصن به معنى قلعه و دژ است ، و به همين مناسبت به زنان شوهردار و همچنين زنان عفيف و پاكدامن كه از آميزش جنسى با ديگران خود را حفظ مى كنند و يا در تحت حمايت و سرپرستى مردان قرار دارند گفته مى شود .

گاهى به زنان آزاد در مقابل كنيزان نيز گفته شده ، زيرا آزادى آنها در حقيقت به منزله حريمى است كه به دور آنها كشيده شده است و ديگرى حق نفوذ در حريم آنان بدون اجازه آنها ندارد ، ولى روشن است كه منظور از آن در آيه فوق همان زنان شوهردار است .
اين حكم اختصاصى به زنان مسلمان ندارد بلكه زنان شوهردار از هر مذهب و ملتى همين حكم را دارند يعنى ازدواج با آنها ممنوع است .
تنها استثنائى كه به اين حكم خورده است در مورد زنان غير مسلمانى است كه به اسارت مسلمانان در جنگها درمى آيند ، اسلام اسارت آنها را بمنزله طلاق از شوهران سابق تلقى كرده ، و اجازه مى دهد بعد از تمام شدن عده آنها با آنان ازدواج كنند و يا همچون يك كنيز با آنان رفتار شود ( الا ما ملكت ايمانكم ) .
ولى اين استثناء ، به اصطلاح ، استثناى منقطع است ، يعنى چنين زنان شوهردارى كه در اسارت مسلمانان قرار مى گيرند رابطه آنها به مجرد اسارت با شوهرانشان قطع خواهد شد ، درست همانند زن غير مسلمانى كه با اسلام آوردن رابطه او با شوهر سابقش ( در صورت ادامه كفر ) قطع مى گردد ، و در رديف زنان بدون شوهر قرار خواهد گرفت .
از اينجا روشن مى شود كه اسلام به هيچوجه اجازه نداده است كه مسلمانان با زنان شوهردار حتى از ملل و مذاهب ديگر ازدواج كنند ، و به همين جهت ، عده براى آنها مقرر ساخته و در دوران عده از ارتباط زناشوئى با آنها جلوگيرى نموده است .
فلسفه اين حكم در حقيقت اين است كه اين گونه زنان يا بايد به محيط كفر بازگشت داده شوند ، و يا بدون شوهر همچنان در ميان مسلمانان بمانند و يا رابطه آنها با شوهران سابق قطع شود و از نو ازدواج ديگرى نمايند ، صورت اول بر خلاف اصول تربيتى اسلام و صورت دوم ظالمانه است ، بنا بر اين تنها راه همان راه سوم است .
از پاره اى از روايات كه سند آن به ابو سعيد خدرى صحابى معروف مى رسد برمى آيد كه آيه فوق در باره اسراى غزوه اوطاس نازل گرديده و پيامبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) بعد از اطمينان به اينكه زنان اسير باردار نيستند به آنها اجازه داد كه با مسلمانان ازدواج كنند و يا همچون يك كنيز در اختيار آنها قرار گيرند - اين حديث تفسير بالا را نيز تاييد مى كند .
كتاب الله عليكم در اين جمله براى تاكيد احكام گذشته كه در مورد محارم و مانند آن وارد شده مى فرمايد : اينها امورى است كه خداوند براى شما مقرر داشته و نوشته است بنا بر اين به هيچوجه قابل تغيير و عدول نيست .
و احل لكم ما وراء ذلكم ان تبتغوا باموالكم محصنين غير مسافحين سپس مى گويد : غير از اين چند طايفه كه در اين آيه و آيات پيش گفته شد مى توانيد با ساير زنان ، ازدواج كنيد مشروط بر اين كه طبق قوانين اسلام باشد و توأم با عفت و پاكدامنى و دور از بى عفتى و ناپاكى صورت گيرد .
بنا بر اين محصنين در آيه فوق كه اشاره به حال مردان است به معنى عفيفان و غير مسافحين تاكيد آن است زيرا ماده سفاح ( بر وزن كتاب ) به معنى زنا مى باشد و در اصل از سفح به معنى ريزش آب و يا اعمال بيهوده و بى رويه گرفته شده است و چون قرآن ، در اين گونه امور هميشه از الفاظ كنائى استفاده مى كند آن را كنايه از آميزش نامشروع گرفته است .
جمله اين تبتغوا باموالكم اشاره به اين است كه رابطه زناشوئى يا بايد به - شكل ازدواج با پرداخت مهر باشد و يا به شكل مالك شدن كنيز با پرداخت قيمت .
ضمنا تعبير غير مسافحين در آيه فوق ، شايد اشاره به اين حقيقت نيز باشد كه نبايد هدف شما در مسئله ازدواج ، تنها هوسرانى و ارضاى غريزه جنسى باشد بلكه اين امر حياتى براى هدف عاليترى مى باشد كه غريزه نيز در خدمت آن قرار گرفته ، و آن بقاى نسل انسان و نيز حفظ او از آلودگيها است .
ازدواج موقت در اسلام
فما استمتعتم به منهن فاتوهن اجورهن فريضة اين قسمت از آيه ، اشاره به مسئله ازدواج موقت و به اصطلاح متعه است و مى گويد : زنانى را كه متعه مى كنيد مهر آنها را به عنوان يك واجب بايد بپردازيد و از آن استفاده مى شود كه اصل تشريع ازدواج موقت ، قبل از نزول اين آيه براى مسلمانان مسلم بوده كه در اين آيه نسبت به پرداخت مهر آنها توصيه مى كند و از آنجا كه اين بحث يكى از مباحث مهم تفسيرى و فقهى و اجتماعى است لازم است از چند جهت مورد بررسى قرار گيرد :
1 - قرائنى كه در آيه فوق وجود دارد دلالت آن را بر ازدواج موقت تاكيد مى كند .
2 - ازدواج موقت در عصر پيامبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) بوده و بعدا نسخ نشده است .
3 - ضرورت اجتماعى اين نوع ازدواج .
4 - پاسخ به پاره اى از اشكالات .
در باره قسمت اول بايد توجه داشت كه : اولا كلمه متعه كه استمتعتم از آن گرفته شده است در اسلام به معنى ازدواج موقت است ، و به اصطلاح در اين باره حقيقت شرعيه مى باشد ، گواه بر آن اين است كه اين كلمه ( متعه ) با همين معنى در روايات پيامبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) و كلمات صحابه مكرر به كار برده شده است .
ثانيا - اگر اين كلمه به معنى مزبور نباشد بايد به معنى لغوى آن يعنى بهره گيرى تفسير شود در نتيجه معنى آيه چنين خواهد شد : اگر از زنان دائم بهره گرفتيد مهر آنها را بپردازيد در حالى كه مى دانيم پرداختن مهر مشروط به بهره گيرى از زنان نيست بلكه تمام مهر بنا بر مشهور يا حد اقل نيمى از مهر به - مجرد عقد ازدواج دائم ، واجب مى شود .
ثالثا بزرگان اصحاب و تابعين مانند ابن عباس دانشمند و مفسر معروف اسلام و ابى بن كعب و جابر بن عبد الله و عمران حصين و سعيد بن جبير و مجاهد و قتاده و سدى و گروه زيادى از مفسران اهل تسنن و تمام مفسران اهلبيت (عليهم السلام) همگى از آيه فوق ، حكم ازدواج موقت را فهميده اند تا آنجا كه فخر رازى با تمام شهرتى كه در موضوع اشكال تراشى در مسائل مربوط به شيعه دارد بعد از بحث مشروحى در باره آيه مى گويد : ما بحث نداريم كه از آيه فوق حكم جواز متعه استفاده مى شود بلكه ما مى گوئيم حكم مزبور بعد از مدتى نسخ شده است .
رابعا ائمه اهلبيت كه به اسرار وحى از همه آگاهتر بودند ، متفقا آيه را به همين معنى تفسير فرموده اند و روايات فراوانى در اين زمينه نقل شده از جمله : از امام صادق (عليه السلام) نقل شده است كه فرمود : المتعة نزل بها القرآن و جرت بها السنة من رسول الله : حكم متعه در قرآن نازل شده و سنت پيغمبر (صلى الله عليهوآلهوسلّم) بر طبق آن جارى گرديده است

 
نویسنده:
مترجم :
منبع :
تاریخ :
مطالب مرتبط
 
 A.A.A/ پيامبر، قرآن و ادبيات جاهلي: نگاهي تاريخي به بسترها و چالش‌هاي تبليغ قرآن در جامعه عرب قبل از اسلام
 A.A.A/ مديريت جذب و ارتباطات پيامبر اعظم (ص) با نگاه به آموزه هاي قرآن
 A.A.A/ نگاهي گذرا به تفاوت سيره نبوى در قرآن‏ و کتب سيره
 A.A.B/ بررسي كشف المطالب منسوب به اعتماد السلطنه و ديگر ابزارهاي بازيابي اطلاعات در يك نسخه قرآن متعلق به سال 1313 هجري قمري
 A.A.B/ ديدگاه مفسران در حقيقي يا تخيلي بودن داستان هاي قرآن كريم
 
نظرات
 
نام : شهر :
   
 
 
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شرکت فرا ارتباط می باشد