مقاله ها
نویسنده : محمدحسین عصاره
بازدید : 670

در عمر تقریبى پانزده میلیارد ساله جهان، بشر با زمان ناچیز ده هزار ساله عمر خود
وقایع بى شمارى را پشت سر گذاشته است. بشر هر چه به جلوتر آمده، به حقایق حیرت
انگیزترى پى برده است. دریافت هاى علمى چند قرن اخیر بیش از میزان آن در تمام ادوار
تاریخ بشر بوده و هیچ چیز شگفت انگیزتر و جالب تر از این یافته ها و حقایق نبوده
است. از هنگامى كه بشر آموخت به گونه اى تحلیلى تفكر كند، مرز هاى وسیعى را
درنوردید و با اتكا به فرضیات خود، مجهولات ناشناخته بیشترى را نمایان و كشف كرد.
امروزه موفقیت علم مرهون صداقت آن است و به همین اساس علم جدید بر فرضیات صحیح
استوار شده است.

 

با نگاهى به گذشته و بازه زمانى فقط دو هزار ساله، در تاریخ علم به افرادى هوشمند
بر مى خوریم كه فارغ از دیدگاه انسان مدارانه (anthropocentric) داهیانه و جسورانه
اصول ناوردایى را براى بشر تعمیم دادند. آنها قوانین طبیعت را به تجربه آزمودند و
با زبانى ریاضى بیان كردند. این موفقیت ها كه تاثیر آنها بر سرنوشت بشر غیرقابل
انكار است، موید اساس فرضیات و تفكرات صادق آنها بوده است. این همان مفهومى است كه
عقل سلیم از علم به عنوان مظهر زیبایى یاد مى كند.

 

به طور نمونه اراتوستن در اسوان مصر با نور خورشید در ظهر انقلاب تابستانى توانست
محیط زمین را با دقتى خوب اندازه گیرى كند. گالیله با آزمایش هایى منطقى براى سقوط
اجسام، در ارتفاع برج كج پیزا و نیز سطح شیبدار، عقاید ارسطو را به چالش طلبید و
ثابت كرد تمام اجسام سبك و سنگین با یك سرعت مساوى سقوط مى كنند.

 

نیوتن با ساخت منشور، ثابت كرد نور سفید خورشید، تلفیقى زیبا از نور هاى قرمز،
نارنجى، قهوه اى، سبز، آبى، نیلى، بنفش و رنگ هاى بین آنها است. وى همچنین با دقت و
تفكر در سقوط اجسام، پى به گرانش برد. كاوندیش با آزمایش ترازوى پیچشى، جرم دقیق
زمین را به دست آورد. یانگ با آزمایش تداخل نور، ثابت كرد نور منحصراً از ذرات
تشكیل نشده بلكه رفتار دوگانه ذره _ موج دارد كه بر همین اساس یك قرن بعد، تئورى
بزرگ كوانتوم شكل گرفت.

 

فوكو با آویزان كردن گلوله اى آهنى از سقف كلیساى پاریس، حركت رفت و برگشتى طبیعى
آونگ را به نمایش گذاشت و ثابت كرد زمین حول محور خود در حال چرخش است. این آونگ بر
اثر حركت وضعى زمین، در قطب شمال در جهت عقربه هاى ساعت و در قطب جنوب خلاف این جهت
با زمان تناوب 24 ساعت به حركت درمى آید ولى در خط استوا اصولاً حركت چرخشى نخواهد
داشت. میلیكان با آزمایش قطره روغنى دریافت بار الكتریكى باید مقدارى ثابت و مشخص
داشته باشد كه او این بار را الكترون منفرد نامید. رادرفورد با آزمایشات رادیو
اكتیویته نتیجه گرفت بیشترین جرم اتم ها باید در مركز آن یعنى هسته قرار گرفته باشد
و بالاخره استفان ویلیام هاوكینگ كه شروع زمان را با استفاده از نسبیت اینشتین در
تكینگى انفجار بزرگ یافته بود، براساس قانون دوم ترمودینامیك با پارامتر هاى دما و
آنتروپى توانست سطح سیاهچاله ها را ثابت و یا قابل افزایش اما غیرقابل كاهش توصیف
كند. هاوكینگ در سال 1974 مدعى شد سیاهچاله ها آنچنان هم سیاه نیستند بلكه مانند
دیگر اجسام ترمودینامیكى داراى تابش هایى هستند، اما این تابش ها بدون اطلاعات و
غیرقابل شناسایى اند. این تابش ها امروز، به تشعشعات هاوكینگ معروفند. بنابراین
سیاهچاله ها به دلیل عدم این اطلاعات، منبع اصلى آنتروپى جهان هستند. این تناقض، سه
دهه دانشمندان را به خود مشغول كرد تا اینكه «در هفدهمین كنفرانس بین المللى گرانش
و نسبیت عام» كه در تیر ماه سال جارى در ایرلند برگزار شد، هاوكینگ با اعتراف به
اشتباه خود با كمك محاسبات دقیق نشان داد در افت و خیز هاى كوانتومى افق اتفاق
سیاهچاله ها، امكان خروج اطلاعات توسط این تابش ها وجود دارد كه در این صورت امكان
دارد با پایین آمدن آنتروپى، در هاى سیاهچاله ها براى اطلاعات جدید به روى بشر
گشوده شود.

 

افراد بى شمار دیگرى از جوامع بشرى از جمله كشور خودمان ایران كه راهگشاى تمدن و
علم بوده، راه را براى پیشرفت علوم هموار كردند. در این میان بشر دریافت كه كائنات
داراى تاریخ است یعنى هم داراى گذشته است و هم آینده فراروى اوست. در قرون وسطا و
تا قبل از انقلاب علمى، جهان گستره اى تصور مى شد كه در آن ستارگان و كرات بر دایره
هاى شیشه اى چسبیده شده بودند و فرشتگان با توان خود آنها را مى گرداندند. آنگاه
كپرنیك، گالیله و نیوتن راز هاى كیهان را گشودند و دایره هاى بلورین را به سرزمین
افسانه ها فرستادند.

 

اكنون دیگر ما جهان و مرز هاى آن را فقط با دید هندسه اقلیدسى و دو خط موازى تا بى
نهایت نمى نگریم بلكه با كمك هندسه هاى نااقلیدسى (ریمانى و لوباچفسكى) هندسه كیهان
را بهتر ترسیم مى كنیم. اكنون ما بهتر مى دانیم كیهان از چه چیزى ساخته شده و چه
عاملى آن را به تكاپو وامى دارد. ما با فرضیه هاى جدید گرانشى _ كوانتومى، انحناى
فضا و زمان را تفسیر مى كنیم. با سیاهچاله ها آشنا شده ایم و مسائل سفر در زمان و
تناقض هاى آن را عنوان مى كنیم. براساس مطالعات كوبى (COBE) از نوسان هاى درجه
حرارتى در تشعشعات فسیل شده كیهانى و نیز تئورى هاى جدید دریافته ایم كه ممكن است،
جهان مدام در تكاپو و آشوبناك ما بار ها با انفجار بزرگ و خلق فضا _ زمان گسترانیده
و دوباره با جمع شدگى شدید (Big Crunch) به یك چرخه بى پایان از انبساط و انقباض طى
تریلیون ها سال تبدیل شده باشد. اكنون ما خارج از كمربند حیاتى (حدفاصل زهره تا
مریخ) در اقمار سیارات گازى غول پیكر منظومه خودمان و حتى فراتر از آن در فواصل 25
هزار سال نورى مركز راه شیرى در میان ستارگانى با عمر 8 میلیارد سال به دنبال مناطق
قابل سكونت كهكشانى و یا منشاء وجود حیات مى گردیم. اكنون بشر در نیمه راه عصر فضا
با سفر به ماه توانسته است به آینده خود چیره شود. هنوز جمله به یاد ماندنى
آرمسترانگ در حالى كه اولین گام را روى سطح ماه گذاشت به یاد داریم كه «این قدمى كه
كوچك براى انسان ولى جهش بزرگ براى بشریت است.» در چند دهه اخیر كاروانى از فضا
پیما ها از زمین با ماموریت هاى جست وجوى حیات درونى یا برونى منظومه شمسى با اهداف
مختلف به فضا روان شده اند.

 

این قسمت را به فعالیت ها و كاوش هاى اخیر بشر در فراسوى گهواره خود یعنى زمین،
اختصاص مى دهیم. (اشاره به جمله كنستانتین ستیولكوفسكى كه گفت: زمین گهواره بشر است
ولى هیچ گاه انسان در گهواره نمى ماند.) به یاد داریم كه در سال هاى گذشته ماموریت
هاى پایونیر ها و وویجر ها با هدف آشنایى با سیارات منظومه شمسى انجام گرفت. ناسا
اخیراً با ماموریت هاى موفق فضاپیما هاى مدارگرد ادیسه و نقشه بردار سراسر مریخ،
مریخ نورد هاى روح و فرصت را به سطح مریخ ارسال كرد و نیز ماموریت هاى دیگرى با هدف
مریخ توسط فضا پیماهاى مدارگرد سریع السیر مریخ با حمل مریخ نشین پاگنده (Beagle2)
از اسا و امید (نوزومى) از ناسدا انجام گرفت كه موفق نبودند.

 

همان طورى كه مشخص است بیشتر ماموریت هاى درون منظومه اى با هدف مریخ انجام گرفته
زیرا بیشتر احتمال آثار حیات در این سیاره وجود دارد. هدف از این ماموریت ها یافتن
نشانه هایى از اكسیژن یعنى آب است. بنابراین بیشتر اثرات به جاى مانده از آب مانند
املاح آن در رسوبات مورد تحقیق قرار مى گیرد. فاصله 400 میلیون كیلومترى زمین تا
مریخ را سفینه هاى فضایى با سرعتى معادل km/h 10 هزار حدود هفت ماه طى مى كنند. از
آنجایى كه نزدیك ترین فاصله (مقابله) زمین با مریخ در یك بازه زمانى 21 روزه هر 2?
ماه یك بار تكرار مى شود. زمان پرتاب سفینه ها به این سیاره براساس همین محدوده
زمانى محاسبه مى شود. شاید یكى از اشكالات عمده این ماموریت هاى فضایى، هزینه هاى
فوق العاده سنگین آنهاست.

 

بد نیست بدانیم بودجه سالانه كل آمریكا معادل 1/2 تریلیون دلار است كه فقط مبلغ 15
میلیارد دلار آن به ناسا تعلق مى گیرد. هزینه هر ماموریت به مریخ حدود یك میلیارد
دلار ولى در پروژه فرستادن انسان به مریخ این هزینه تا حدود 350 میلیارد دلار
افزایش خواهد یافت.

 

پروژه هاى آینده ناسا به مریخ به ترتیب در سال 2005 فرستادن یك مدارگرد، در سال
2007 فرستادن یك مریخ نشین، در سال 2009 قرار دادن ماهواره مخابراتى در مدار مریخ و
ارسال یك مریخ نورد كه برخلاف مریخ نورد هاى فعلى كه از انرژى خورشیدى استفاده مى
كنند از انرژى هسته اى استفاده خواهد كرد و بالاخره در سال 2013 پروژه اى با هدف
بازگرداندن نمونه هایى از خاك مریخ به زمین، طراحى شده اند. در مرداد ماه سال جارى
نیز فضاپیمایى به نام پیام رسان براى كاوش به عطارد فرستاده است.

 

در قسمت انتهایى به بررسى زحل و آ خرین كاوش هاى بشر یعنى ماموریت اكتشافى كاسینى
مى پردازیم.از دیرباز زحل (كیوان) از دید بشر سیاره اى اسرار آمیز جلوه مى كرد.

 

این سیاره یكى از خارق العاده ترین سیارات منظومه شمسى است كه زیبایى خیره كننده اى
دارد. اگر ما با یك تلسكوپ كوچك به این سیاره بنگریم، حتماً یكى از حلقه هاى
پیرامون آن را خواهیم دید. زحل نام یكى از خدایان روم باستان بود كه یونانیان او را
كرونوس مى نامیدند. زمانى كه اولین بار گالیله با تلسكوپى ساده اش به زحل نگریست،
حلقه هاى آن به صورت دو گوش به نظرش آمدند تا اینكه هویگنس با تلسكوپى پیشرفته تر،
علاوه بر كشف تیتان بزرگ ترین قمر زحل، متوجه شد كه گوش هاى زحل در واقع حلقه هاى
پیرامون آن هستند. زحل با داشتن حدود 10 هزار حلقه به دور خود پهن ترین و درخشان
ترین حلقه هاى سیاره اى را در منظومه شمسى دارا است. جیووانى كاسینى دریافت كه
فضایى در بین حلقه ها، آنها را از هم جدا كرده است. این فضاى خالى كه به شكافت یا
گسیختگى كاسینى معروف شد حاوى تعدادى حلقه كوچك و خیلى باریك است. حلقه هاى زحل به
دلیل انحراف 25 درجه سطح مدار با محور چرخشى خود، دائماً به صورت باز و بسته شدن طى
حركت انتقالى آن به نظر مى رسند. در سال 1995 ما حلقه هاى آن را از نما و لبه به
صورت یك خط بسیار نازك (در واقع حلقه ها غیب شدند) دیدیم، ولى حالا كم كم تا سال
2005 این سیاره نسبت به ما به بغل غلتیده و ما حلقه ها را از دید بالا به صورت كامل
مشاهده خواهیم كرد. در ادامه تا سال 2009 دوباره كاملاً در روبه رو به صورت خطى
بسیار نازك و سپس تا سال 2021 این سیاره به بغل دیگر غلتیده و ما حلقه ها را از دید
پایین به صورت كامل خواهیم دید.

 

زحل با قطرى معادل 12 هزار كیلومتر (5/9 برابر قطر زمین) و جرمى معادل 95 برابر
زمین بزرگ ترین سیاره منظومه ما بعد از مشترى محسوب مى شود. به دلیل فاصله زیاد زحل
از خورشید، نیروى گرانشى كمى به آن وارد مى شود، بنابراین با سرعت انتقالى آرام ترى
حدود km/s ??/9 در زمانى معادل 5/29 سال زمین، یك بار به دور خورشید مى گردد. از
طرفى حركت وضعى آن در زمان كوتاه، معادل 5/10 ساعت انجام مى گیرد و به دلیل سرعت
چرخش زیاد این سیاره در استوا بیش از حد برآمده و در قطبین فرو رفته است. زحل
برخلاف سیارات داخلى منظومه، صخره اى نیست بلكه مانند توپى از گاز با تركیبى از
هیدروژن و هلیوم در میان سیارات بیرونى منظومه قرار گرفته است. وویجر 1 و 2 با گذر
كردن از كنار زحل نشان دادند كه نوار هاى روشن و تاریك در سطح این سیاره، تاثیر باد
هاى موجود در آن است. تاكنون 30 قمر از سیاره زحل شناخته شده اند. تیتان بزرگ ترین
قمر زحل بعد از گانیمد (بزرگ ترین قمر مشترى) بزرگ ترین قمر در منظومه شمسى است.
زحل با این اقمار طبیعى، دنیایى پیچیده براى خود به وجود آورده است. در بامداد نیمه
اكتبر 1997 غرش موتور هاى فضاپیما، سفر ادیسه اى مدارگرد كاسینى را به سمت زحل آغاز
كرد. بعد از گذشت 7 سال و طى كردن مسافتى حدود یك میلیارد و سیصد میلیون كیلومتر،
اكنون مدارگرد كاسینى به زحل رسیده و در مدار آن قرار گرفته است.

 

كاسینى تا 4 سال آینده ضمن گردش در مدار زحل با فرستادن اطلاعات ارزشمند ما را در
شناخت این سیاره و اقمار آن كمك خواهد كرد. یكى از مهم ترین و مهیج ترین بخش هاى
این ماموریت ارسال كاوشگر هویگنس از این مدارگرد در سطح تیتان در روز هاى نخستین
زمستان امسال است. تیتان مهم ترین كاندیداى موجود در اقمار منظومه براى یافتن حیات
است. تیتان با جوى ضخیم كه بیشتر آن متشكل از نیتروژن و درصد پایینى نیز از گاز
متان كه به دلیل سرماى شدید به صورت مایع درآمده است، همانند زمین خودمان جلوه مى
كند. تیتان با قطرى حدود 5150 كیلومتر و فاصله اى معادل 1221850 كیلومتر از زحل،
داراى زمانى معادل 95/15 روز در گردش مدارى با سرعت انتقالى است. سطح تیتان تاكنون
براى ما ناشناخته مانده است زیرا جو آن با ابر هاى مه آلود و نارنجى رنگ، سرتاسر
سطح آن را فراگرفته اند به طورى كه تلسكوپ ها و سفینه هاى تحقیقاتى تاكنون نتوانسته
اند اطلاعات دقیقى از سطح آن را براى بشر به دست آورند. اینكه هویگنس پس از فرود بر
سطح این قمر با چه منظره اى روبه رو خواهد شد قابل پیش بینى نیست، ممكن است با
سرزمینى كوهستانى از صخره یا یخ مواجه شود یا اقیانوسى از گاز طبیعى با بارش هاى
متان رویت گردد. دانشمندان بى صبرانه در انتظار لحظه رویت سطح این قمر به وسیله
هویگنس هستند.

 

این كاوشگر كه توسط آژانس فضایى اروپا (اسا) ساخته شده و به نام كاشف قمر تیتان
هویگنس نامگذارى شده، در اوایل زمستان سال جارى از مدارگرد كاسینى خارج و به سمت
تیتان حركت خواهد كرد. فرود این كاوشگر از میان ابر هاى پوشیده این قمر حدود دو
ساعت به طول خواهد انجامید. به دلیل عدم اطلاعات از جنس سطح این قمر، هویگنس طورى
طراحى شده تا بتواند در سطوح جامد یا مایع فرود آید. از لحظه جدا شدن هویگنس از
كاسینى تا ورود به جو و فرود در سطح تیتان اطلاعات ارزشمندى در اختیار بشر قرار
خواهد گرفت. پس از فرود این كاوشگر دنیایى جدید در منظومه خودمان خواهیم یافت. شاید
این اطلاعات زندگى بشر را متحول و افق هاى آینده آن را در زندگى فرازمینى روشن
سازد.

 

 

 


طراحی وب سایتفروشگاه اینترنتیطراحی فروشگاه اینترنتیسیستم مدیریت تعمیر و نگهداریسامانه تعمیر و نگهداری PM سامانه جمع آوری شناسنامه کامپیوتر سیستم جمع آوری شناسنامه کامپیوتر سیستم مدیریت کلان IT طراحی وب سایت آزانس املاک وب سایت مشاورین املاک طراحی پورتال سازمانی سامانه تجمیع پاساژ آنلاین پاساژ مجازی

نام : *

پیغام : *